Spokojny poranek nie musi oznaczać spokojnej fabuły. Czasem najlepiej budzi kawa, czasem rodzinny chaos Judyty, a czasem wiedźmiński miecz, prawnicza intryga albo zagadka zaginionych obrazów. Zebraliśmy najchętniej wybierane i wysoko oceniane powieści audio, które mogą zostać z Tobą nie tylko do śniadania, lecz także na spacer, drogę do pracy i resztę dnia.
Czego dowiesz się z artykułu?
- Które serie i powieści należą do ulubionej fikcji słuchaczy Audioteki;
- od czego rozpocząć słuchanie historii o Wiedźminie i Joannie Chyłce;
- dlaczego „Krawędź wieczności” jest czymś więcej niż lekcją historii;
- która bohaterka polskiej literatury wróciła po dwóch dekadach;
- co wybrać, gdy masz ochotę na komedię kryminalną;
- po jaki audiobook sięgnąć na wyjątkowo powolny, refleksyjny poranek.
Co włączyć do porannej kawy?
Poranne słuchanie ma jedną dużą zaletę: zanim świat zacznie domagać się odpowiedzi na wiadomości, terminy i wszystkie „pilne” sprawy, można przez chwilę pobyć gdzieś zupełnie indziej.
W Kaer Morhen. Na sali sądowej. W kamperze jadącym przez południe Francji. Albo w rodzinie, która właśnie odkryła, że nic tak nie łączy ludzi jak naprawdę duży spadek.
Na tej liście są rozbudowane serie na wiele tygodni, pełne rozmachu superprodukcje i pojedyncze powieści, które można zacząć bez znajomości żadnego uniwersum. Jedno jest wspólne: słuchacze chętnie po nie wracają, a oceny pokazują, że trudno je wyłączyć po jednym rozdziale.
„Saga o Wiedźminie” – Andrzej Sapkowski
Oczywiście, że Wiedźmin. Trudno układać listę ulubionej polskiej fikcji audio i nie zacząć od Geralta z Rivii.
Saga Andrzeja Sapkowskiego to historia o przeznaczeniu, wolności, wojnie i wyborach podejmowanych w świecie, w którym dobro i zło rzadko występują w wygodnej, czystej postaci. Są potwory, czarodziejki i królewskie intrygi, ale największym problemem Geralta bardzo często okazują się ludzie. Klasyka fantasy, do której można wracać – i za każdym razem usłyszeć w niej coś nowego.
Od czego zacząć słuchanie Wiedźmina?
Chronologicznie najlepiej najpierw poznać zbiory opowiadań „Ostatnie życzenie” i „Miecz przeznaczenia”. To właśnie tam pojawiają się postacie, relacje i wydarzenia, które przygotowują grunt pod właściwą sagę.
Pięciotomowy główny cykl tworzą kolejno:
- „Krew elfów”;
- „Czas pogardy”;
- „Chrzest ognia”;
- „Wieża Jaskółki”;
- „Pani Jeziora”.
Do uniwersum należą także „Sezon burz” oraz „Rozdroże kruków”, czyli wyprawa do czasów młodości Geralta. W tej ostatniej powieści Biały Wilk dopiero rozpoczyna wiedźmińską drogę. Ma dwa miecze, wyuczony kodeks i znacznie więcej idealizmu niż bohater, którego znamy z późniejszych historii. Dość szybko przekonuje się jednak, że wiedźmiński fach nie polega jedynie na rozpoznaniu potwora i wystawieniu rachunku.
Poranny nastrój: „Włączę jeden fragment” – a potem orientujesz się, że kawa dawno wystygła.
„Seria z Joanną Chyłką” – Remigiusz Mróz
Prawniczka bez skrupułów. Sprawy, które nie dają spokoju. I seria tak długa, że spokojnie może wystarczyć na poranki przez kilka miesięcy.
Joanna Chyłka nie czeka, aż ktoś pozwoli jej działać. Jest błyskotliwa, bezkompromisowa, ostra w sądzie i równie trudna poza nim. Razem z Kordianem Oryńskim, zwanym Zordonem, prowadzi sprawy, w których przepisy prawa są dopiero początkiem problemów.
Remigiusz Mróz połączył thriller prawniczy z kryminałem, społecznymi tematami i życiem prywatnym bohaterów. Każdy tom przynosi nową sprawę, ale relacje, konflikty i konsekwencje wcześniejszych decyzji rozwijają się przez cały cykl. Dlatego zdecydowanie lepiej nie zaczynać od tomu siedemnastego tylko dlatego, że akurat ma ciekawą okładkę.
Chyłka po kolei – od którego tomu zacząć?
Pierwszy jest oczywiście „Kasacja”. Dalej słuchamy kolejno:
„Zaginięcie”, „Rewizja”, „Immunitet”, „Inwigilacja”, „Oskarżenie”, „Testament”, „Kontratyp”, „Umorzenie”, „Wyrok”, „Ekstradycja”, „Precedens”, „Afekt”, „Egzekucja”, „Skazanie”, „Werdykt”, „Zarzut”, „Obrona”, „Substytucja” i „Bezprawie”.
Dlaczego ta seria tak dobrze sprawdza się w słuchawkach?
Bo Chyłka jest bohaterką stworzoną do dialogów. Jej riposty, starcia na sali sądowej i słowne pojedynki z Zordonem napędzają fabułę równie mocno jak zagadki kryminalne.
Poranny nastrój: szybkie tempo, mocna kawa i przekonanie, że po kilku tomach można już spokojnie otworzyć własną kancelarię. Nie można.
„Krawędź wieczności” – Ken Follett
Gotowi na podróż do lat 60., w których rock’n’roll miesza się z zimną wojną, walką o prawa obywatelskie i wyścigiem mocarstw? „Krawędź wieczności” to wielki finał Trylogii Stulecia Kena Folletta – monumentalnej opowieści o rodzinach, których prywatne losy przecinają się z najważniejszymi wydarzeniami XX wieku.
Zaczynamy w 1961 roku. Świat jest podzielony żelazną kurtyną, Berlin zostaje przecięty murem, Stany Zjednoczone zmagają się z segregacją rasową, a kryzys kubański przybliża ludzkość niebezpiecznie blisko wojny nuklearnej. Później przychodzą między innymi wojna w Wietnamie, przemiany obyczajowe, narodziny nowych ruchów społecznych i kolejne pęknięcia w systemie komunistycznym.
Brzmi jak długa lekcja historii? Trochę tak, ale prowadzona przez nauczyciela, który wie, że za każdą datą stoją ludzie zakochani, przestraszeni, ambitni albo uwikłani w decyzje większe od nich.
Czy trzeba znać wcześniejsze części Trylogii Stulecia?
Najlepiej tak. „Krawędź wieczności” jest finałem historii rozpoczętej w „Upadku gigantów” i kontynuowanej w „Zimie świata”. W trzeciej części wracają potomkowie pięciu rodzin związanych z Niemcami, Wielką Brytanią, Rosją, Stanami Zjednoczonymi i Walią.
Da się wejść do opowieści bez pełnej znajomości wcześniejszych tomów, ale wtedy część rodzinnych powiązań i historycznych konsekwencji straci swoją siłę. Follett buduje tę historię pokoleniowo – dzieci dziedziczą nie tylko nazwiska, lecz także konflikty, przekonania i skutki wyborów rodziców.
Poranny nastrój: dla osób, które lubią zaczynać dzień z rozmachem. Bardzo dużym rozmachem.
„Właśnie że tak! Nigdy w życiu! 20 lat później” – Katarzyna Grochola
Sentymentalna wycieczka, ale bez udawania, że przez dwadzieścia lat nic się nie wydarzyło.
Judyta wraca – razem z Adamem, Tosią, Ulą, Eksiem i nowymi bohaterami. Jest dojrzalsza, bardziej doświadczona, ale nadal próbuje zrozumieć relacje, rodzinę i życie, które uparcie nie chce układać się według przygotowanego wcześniej planu.
Tym razem wsparcia potrzebuje między innymi dorosła Tosia. Judyta, która przez lata radziła innym i próbowała poskładać własną codzienność, musi zmierzyć się z pytaniem, czy potrafi pomóc córce rozpocząć nowy etap. W tle oczywiście rodzina – czyli ludzie, których kochamy, choć czasami najchętniej wyciszylibyśmy ich na kilka godzin.
Dlaczego ten powrót budzi tyle emocji?
„Nigdy w życiu!” dla wielu czytelniczek było czymś więcej niż popularną powieścią obyczajową. Judyta stała się symbolem zaczynania od nowa: po rozstaniu, po rozczarowaniu i w momencie, gdy dotychczasowe życie nagle przestaje pasować.
Nowa książka sprawdza, co stało się nie tylko z bohaterką, ale również z jej odbiorcami. Osoby, które dwadzieścia lat temu śledziły budowę domu Judyty i jej relację z Adamem, dziś mogą mierzyć się z dorosłością własnych dzieci, kolejnymi zmianami oraz pytaniem, czy na nowy początek kiedykolwiek jest za późno.
Danuta Stenka znów jako Judyta
Audiobook czyta Danuta Stenka, która wcieliła się w Judytę w filmowej adaptacji „Nigdy w życiu!” z 2004 roku. Dzięki temu powrót ma dodatkową warstwę nostalgii – znajoma bohaterka znów mówi głosem aktorki kojarzonym z jej ekranową wersją.
Poranny nastrój: miękki koc, coś ciepłego do picia i kontrolowane „judytowanie”, zanim zacznie się zwykły dzień.
„Spadek po mojemu” – Mieczysław Gorzka
Nic tak nie łączy rodziny jak… wielka fortuna. A jeżeli rodzina jest skłócona, spadkodawca miał talent do komplikowania życia, a gdzieś w tle zniknęły bezcenne obrazy – robi się jeszcze przyjemniej.
Alojzy Stawicki umiera w wieku 90 lat. Był multimilionerem, przedsiębiorcą i dobroczyńcą. Mógł też być jednym z największych złodziei dzieł sztuki w historii, ale tego akurat nigdy mu nie udowodniono.
Fortunę mają odziedziczyć jego dwaj wnukowie. Problem w tym, że bracia są skłóceni i najchętniej nie przebywaliby ze sobą nawet w tej samej strefie czasowej. Dziadek przewidział jednak pewien warunek: aby otrzymać spadek, muszą wspólnie rozwiązać zagadkę związaną z trzema bezcennymi obrazami, nazywanymi Wielką Trójką Stawickiego.
Rodzinne pojednanie? Raczej kontrolowana katastrofa
Na zaginione dzieła sztuki polują nie tylko spadkobiercy. W sprawę mieszają się policja, Kościół, mafia, media oraz komisarz Iga Mauer. Każda kolejna osoba ma własny interes, a każda próba zachowania tajemnicy kończy się mniej więcej tak, jak można się spodziewać – czyli źle, głośno i bardzo zabawnie.
Mieczysław Gorzka znany jest przede wszystkim z mroczniejszych kryminałów i thrillerów, między innymi serii z nadkomisarzem Marcinem Zakrzewskim. Tutaj skręca w stronę komedii kryminalnej: szybkiej, absurdalnej i opartej na błyskotliwych dialogach. Audiobook czyta Filip Kosior
Poranny nastrój: dla każdego, kto chce rozpocząć dzień od kryminału, ale bez ciała znalezionego w wannie już w pierwszych pięciu minutach.
„Cały ten błękit” – Mélissa Da Costa
Najspokojniejsza propozycja na tej liście – przynajmniej pod względem tempa. Emocjonalnie może być znacznie mniej spokojnie.
Émile dowiaduje się, że zostało mu niewiele czasu. Nie chce spędzić go jako pacjent, obserwowany przez bliskich i podporządkowany kolejnym etapom choroby. Zamieszcza więc ogłoszenie: szuka osoby, która pojedzie z nim kamperem w podróż bez precyzyjnie ustalonego planu.
Odpowiada Joanne. Ma własne powody, by zostawić dotychczasowe życie i ruszyć przed siebie z nieznajomym.
Podróż, w której nie chodzi o dotarcie do celu
Kamper przemierza południe Francji, ale najważniejsze rzeczy dzieją się między przystankami. Émile i Joanne powoli uczą się siebie, ciszy, zaufania i życia bez odkładania wszystkiego na później.
To opowieść o bliskości rodzącej się w najmniej oczywistym momencie. O stracie, bólu i strachu, ale też o małych gestach, które potrafią przywrócić człowiekowi poczucie, że nadal jest częścią świata.
Nie należy spodziewać się lekkiego romansu z wakacyjną pocztówką w tle. „Cały ten błękit” jest długą, refleksyjną historią o przemijaniu – taką, której najlepiej dać czas i pozwolić działać bez pośpiechu.
Prawie 21 godzin południowej Francji
Audiobook trwa 20 godzin i 54 minuty, a czyta go Katarzyna Traczyńska. Słuchacze zwracają uwagę na łagodną, oszczędną interpretację, dobrze współgrającą z emocjonalnym charakterem powieści.
Poranny nastrój: bez pośpiechu. Najlepiej wtedy, gdy masz przed sobą wolny dzień i nie musisz natychmiast wracać do rzeczywistości.
Który audiobook wybrać na początek?
Wszystko zależy od tego, jak wygląda Twój idealny poranek.
Masz ochotę na wielką przygodę? Zacznij od Wiedźmina. Potrzebujesz tempa i ciętych dialogów? Chyłka już prawdopodobnie zdążyła pokłócić się ze Zordonem. Lubisz historię opowiedzianą z rozmachem? Włącz „Krawędź wieczności”.
Na nostalgię najlepsza będzie Judyta, na poprawę humoru – „Spadek po mojemu”, a na dzień, w którym można zwolnić i pobyć z emocjami – „Cały ten błękit”.
Nie trzeba przy tym czekać na urlop, długą trasę ani idealnie wolny weekend. Czasami wystarczy kilkanaście minut rano. Jeden rozdział, pierwsza scena albo fragment przesłuchany przy śniadaniu. Reszta historii może poczekać – choć przy tych tytułach raczej nie będzie chciała.
Wybierz swój poranny nastrój, załóż słuchawki i zacznij dzień od dobrze opowiedzianej fikcji w Audiotece.
FAQ
Czy słuchanie audiobooka można traktować jak czytanie książki?
Odwieczna dyskusja: czy książka „zalicza się”, gdy zamiast kartek są słuchawki? Z punktu widzenia poznawania fabuły, bohaterów i języka – jak najbardziej. Badania nad pracą mózgu pokazują, że podczas słuchania i czytania znaczenie słów jest przetwarzane w bardzo podobnych obszarach kory mózgowej. Samo doświadczenie pozostaje jednak inne: w druku to czytelnik ustala rytm i głosy postaci, a w audiobooku część tej pracy przejmuje narrator. Najważniejsze? Historia dotarła, emocje zadziałały, a poranek stał się odrobinę ciekawszy. Nikt nie przyznaje dodatkowych punktów za przewracanie kartek.
Czym różni się klasyczny audiobook od superprodukcji i audioserialu?
Klasyczny audiobook to najczęściej pełny tekst książki czytany przez jednego lektora. Superprodukcja przypomina film bez obrazu: ma wieloosobową obsadę, muzykę, efekty dźwiękowe i rozbudowany montaż. Właśnie dlatego wiedźmińskie walki, gwar miasta czy polityczne przemówienia w „Krawędzi wieczności” mogą brzmieć tak, jakby wydarzały się tuż obok. Audioserial również wykorzystuje aktorów i dźwiękową scenografię, ale historia jest podzielona na odcinki. To dobra opcja na poranki: jeden epizod do śniadania, kolejny podczas spaceru i nagle okazuje się, że właśnie skończył się cały sezon.
Jak sprawdzić, czy głos lektora będzie mi odpowiadał?
Najpierw włącz dostępny fragment. Kilka minut zwykle wystarcza, żeby sprawdzić tempo, sposób prowadzenia dialogów, wymowę nazwisk i to najważniejsze, trudne do zmierzenia kryterium: czy z tym głosem chcesz spędzić następnych kilkanaście godzin. To nie jest drobiazg. Badania nad odbiorem audiobooków sugerują, że cechy narracji – między innymi tempo, ton i sposób modulowania głosu – wiążą się z zainteresowaniem słuchaczy, a ich znaczenie może zmieniać się zależnie od gatunku i konkretnego tytułu.
