Trzynastolatek zdecydowanie odchodzi od literatury dla dzieci, za to oczekuje, że będzie traktowany jak poważny odbiorca, dlatego dobra powieść powinna mieć wyrazistą fabułę, tempo, humor albo tajemnicę, a przy okazji dawać przestrzeń na własne wnioski. W tym zestawieniu znalazły się książki fantasy, przygoda, literatura obyczajowa i popularnonaukowa. Dzięki temu łatwiej dobrać audiobook do zainteresowań nastolatka, a nie wyłącznie do metryki i tym samym znaleźć historię, która naprawdę utrzyma uwagę.
Czego dowiesz się z artykułu?
- Jakie ciekawe książki dla 13-latka warto wybrać;
- które serie sprawdzą się u fanów fantasy, zagadek i przygody;
- po jakie audiobooki sięgnąć, gdy nastolatek woli historię, naukę lub współczesne realia.
Jakie powinny być książki dla 13-latków? Czego szukają nastolatki?
Idealna książka dla trzynastolatka powinna być przystępna, ale nie infantylna. W tym wieku czytelnik potrafi śledzić rozbudowane wątki, rozpoznaje ironię i chętnie sięga po historie o relacjach, samodzielności czy odkrywaniu świata. Warto wybierać tytuły z wyrazistymi bohaterami i konkretną stawką fabularną. Dobrym kierunkiem jest też literatura popularnonaukowa, jeśli wiedza wynika z opowieści, a nie przypomina szkolnego wykładu.
Ciekawe książki dla 13-latka – 9 audiobooków, od których warto zacząć
Nie ma jednego gatunku, który sprawdzi się u każdego nastolatka. Poniższe propozycje obejmują więc fantasy, przygodę, współczesną obyczajowość oraz książki pokazujące historię i naukę z mniej szkolnej perspektywy.
Akademia Crookhaven – J.J. Arcanjo
Trzynastoletni Gabriel, utalentowany kieszonkowiec, po przyłapaniu na kradzieży trafia do Crookhaven – tajnej szkoły dla młodych oszustów. Uczniowie ćwiczą tam włamania, fałszerstwo i inne niecodzienne umiejętności, by później wykorzystywać je przeciwko tym, którzy krzywdzą innych. „Akademia Crookhaven” łączy szkolną rywalizację, zagadki i przygodę.
Części serii:
Rusałki, licha, kikimory i inne słowiańskie strachy w opowieściach – Marta Krajewska
Marta Krajewska proponuje zbiór opowieści osadzonych w świecie dawnych słowiańskich wierzeń. Mieszkańcy leśnej wioski spotykają wodniki, południce i licha, a każda historia pokazuje inny sposób rozumienia natury i tego, co niewytłumaczalne. To dobry wybór dla nastolatka zainteresowanego fantastyką zakorzenioną w rodzimej kulturze.
Lis z Martwego Lasu – Aubrey Hartman
Bazyl jest nieumarłym lisem i przewodnikiem zwierzęcych dusz w zaświatach. Gdy spotyka borsuczycę Coniemiarę, której nie potrafi wyprowadzić z Martwego Lasu, razem ruszają na poszukiwanie wieszczki Hesterkur. „Lis z Martwego Lasu” łączy mroczniejszą fantastykę z humorem oraz tematami przyjaźni, straty i zmiany.
Nevermoor. Przypadki Morrigan Crow – Jessica Townsend
Morrigan Crow uchodzi za przeklętą i ma umrzeć w dniu swoich jedenastych urodzin. Jupiter North zabiera ją jednak do Nevermoor, gdzie dziewczyna może dołączyć do elitarnego Towarzystwa Wunderowego, jeśli przejdzie cztery próby. Drugi tom, „Wundermistrz. Powołanie Morrigan Crow„, rozwija ten świat: Morrigan odkrywa własny dar i mierzy się z tajemniczymi zaginięciami.
52 dni w nowej szkole – Julia Żyracka, Sara Żyracka
Nowa szkoła ma nowoczesne wnętrza, aplikację zamiast dzwonków i rozbudowany system elektroniczny. Szybko okazuje się jednak, że zmiana otoczenia oznacza stres, nowe konflikty i trudne relacje, a technologia zaczyna działać w nieprzewidywalny sposób. „52 dni w nowej szkole” to współczesna opowieść szkolna z wyraźnym elementem tajemnicy.
Niepowstrzymani – Yuval Noah Harari
Yuval Noah Harari opowiada młodszym odbiorcom historię ludzkości, pytając, jak człowiek zdobył dominującą pozycję na Ziemi. Kolejne tomy dotyczą współpracy, pieniędzy, rolnictwa, nierówności, religii i imperiów. „Niepowstrzymani” pokazują, jak wydarzenia sprzed tysięcy lat wpłynęły na współczesny świat.
Części serii:
- „Jak przejęliśmy władzę nad światem„;
- „Dlaczego świat nie jest sprawiedliwy„;
- „Jak wrogowie stają się przyjaciółmi„.
Władca Lewawu – Dorota Terakowska
Trzynastoletni Bartek wychowuje się w domu dziecka i próbuje odnaleźć swoich rodziców. Poszukiwania prowadzą go na Wawel, który okazuje się przejściem do miasta przypominającego Kraków, lecz podporządkowanego potężnemu władcy Lewawu. Powieść łączy fantastykę i przygodę z tematami samotności, strachu, odwagi i wolności.
Ciekawscy – Michał Łuczyński
Maciek i Radek to przyjaciele, których ciekawość prowadzi w sam środek zagadek. W pierwszym tomie badają błękitną poświatę i trafiają w wir eksperymentu związanego z prehistorią. W drugim ruszają w Himalaje, gdzie pojawia się sprawa zaginionego himalaisty, nepalska przewodniczka i podejrzenie, że zamieszane jest w nią yeti.
Części serii:
Akademia Superbohaterów – Tomasz Rożek
W „Akademii Superbohaterów” Tomasz Rożek zastępuje komiksowe moce odkryciami i biografiami polskich naukowców. Obok Kopernika, Marii Skłodowskiej-Curie czy Ignacego Łukasiewicza pojawiają się mniej znane postacie ważne dla rozwoju nauki i techniki. To propozycja dla nastolatka, który woli fakty od fikcyjnych światów.
Który audiobook wybrać dla 13-latka? Oferta Audioteki czeka na odkrycie
Najlepszym punktem wyjścia nie musi być lista najpopularniejszych książek ani szkolny kanon, lecz zainteresowania konkretnego nastolatka. Trzynastolatek, który pochłania historie fantasy, może nie mieć ochoty na realistyczną powieść o szkolnych problemach, podczas gdy ktoś zainteresowany zagadkami chętniej sięgnie po kryminał lub serię przygodową niż po rozbudowaną fantastykę. Warto więc potraktować wybór audiobooka podobnie jak wybór filmu czy serialu i zacząć od pytania, jaka historia rzeczywiście ma szansę zaciekawić młodego słuchacza. W katalogu Audioteki dla młodzieży znajdują się między innymi fantastyka i science fiction, kryminały i sensacja, literatura przygodowa, romanse, książki popularnonaukowe oraz współczesna literatura młodzieżowa, dzięki czemu łatwiej szukać kolejnych tytułów w obrębie ulubionego gatunku.
Wszystkie opisane w artykule pozycje są dostępne w serwisie Audioteka, co jest szczególnie wygodne przy wielotomowych cyklach – po zakończeniu jednej części można od razu sprawdzić, czy dostępny jest dalszy ciąg historii. Część audiobooków znajduje się również w Audioteka Klub, a w katalogu można przechodzić między książkami dla młodzieży, lekturami i nagraniami z innych interesujących nastolatka kategorii. Nie trzeba przy tym ograniczać wyboru wyłącznie do tytułów oznaczonych jako literatura młodzieżowa. Trzynastolatek zainteresowany historią, nauką, sportem czy konkretną postacią może równie dobrze sięgnąć po reportaż, biografię albo książkę popularnonaukową, jeśli jej temat naprawdę go ciekawi.
Jak sprawić, żeby 13-latek polubił książki?
Nie każdy trzynastolatek od razu odnajduje przyjemność w siedzeniu z książką przez kilkadziesiąt minut. Czasami problemem nie jest sama literatura, lecz sposób kontaktu z nią. Długa lektura może kojarzyć się ze szkolnym obowiązkiem, terminem sprawdzianu i koniecznością zapamiętania szczegółów, podczas gdy ta sama opowieść usłyszana w wykonaniu dobrego lektora może po raz pierwszy zabrzmieć jak historia, którą rzeczywiście chce się poznać. Głos nadaje bohaterom charakter, pomaga wychwycić humor i emocje, a dobrze poprowadzona narracja sprawia, że kolejne rozdziały zaczynają działać podobnie jak odcinki wciągającego serialu. W katalogu Audioteki dla młodzieży obok lektur szkolnych znajdują się właśnie książki przygodowe, fantastyczne, kryminalne, romantyczne czy popularnonaukowe, więc pierwsze spotkanie z audiobookiem może zacząć się od tematu wybranego przez samego nastolatka.
Forma audio pozwala też włączyć literaturę w codzienność bez tworzenia kolejnego obowiązku do wykonania. Audiobook może towarzyszyć podróży do szkoły, spacerowi, odpoczynkowi czy dłuższemu wyjazdowi, a historia rozwija się wtedy w czasie, który i tak byłby przeznaczony na inną czynność. Dla młodego odbiorcy, który do tej pory uważał książki za coś „nie dla siebie”, takie doświadczenie może być ważnym przełamaniem. Kiedy najpierw pojawia się ciekawość bohatera, świata czy zagadki, liczba stron przestaje być najważniejsza. Z czasem zainteresowanie jednym audiobookiem może prowadzić do następnej części serii, kolejnej książki tego samego autora, a czasem także do tradycyjnego wydania papierowego. Najważniejsze jest więc nie to, w jakiej formie zaczyna się przygoda z literaturą, ale czy pojawia się chęć poznawania następnych historii.
FAQ
Jakie książki warto wybrać dla 13-latka?
Dla 13-latka warto wybierać książki z dynamiczną fabułą, wyrazistymi bohaterami i tematami dopasowanymi do zainteresowań nastolatka. Dobrymi propozycjami są m.in. „Akademia Crookhaven”, „Nevermoor. Przypadki Morrigan Crow”, „Władca Lewawu”, „52 dni w nowej szkole” oraz seria „Ciekawscy”.
Jakie książki fantasy są odpowiednie dla 13-latka?
Dla 13-latka zainteresowanego fantastyką dobrym wyborem są „Nevermoor. Przypadki Morrigan Crow”, „Akademia Crookhaven”, „Lis z Martwego Lasu” oraz „Władca Lewawu”. Książki łączą elementy fantastyczne z przygodą, zagadkami i tematami związanymi z dorastaniem.
Jaką książkę popularnonaukową wybrać dla 13-latka?
Dla 13-latka zainteresowanego nauką i historią warto wybrać serię „Niepowstrzymani” Yuvala Noaha Harariego albo „Akademię Superbohaterów” Tomasza Rożka. Pierwsza przystępnie opowiada o historii ludzkości, a druga przedstawia sylwetki polskich naukowców, odkrywców i wynalazców.
Czy książki dla 13-latków z tego zestawienia są dostępne jako audiobooki?
Wszystkie książki dla 13-latków wymienione w zestawieniu są dostępne w formie audiobooków w serwisie Audioteka. Wśród nich znajdują się zarówno pojedyncze tytuły, jak i serie, takie jak „Akademia Crookhaven”, „Niepowstrzymani” czy „Ciekawscy”.
