Dlaczego serce bije? Co właściwie robi mózg? Po co mamy wątrobę i dlaczego chorujemy? Ludzkie ciało jest dla dzieci niewyczerpanym źródłem pytań, a dobra książka potrafi zamienić anatomię w przygodę pełną zaskoczeń, humoru i historii, które naprawdę chce się poznać do końca. W Audiotece znajdziesz zarówno audiobooki przygotowane specjalnie z myślą o najmłodszych, jak i bardziej rozbudowane pozycje, których starsze dzieci i nastolatki mogą słuchać wspólnie z rodzicami.
Czego dowiesz się z artykułu?
- Które audiobooki pomagają dzieciom zrozumieć działanie ludzkiego ciała;
- jak Tomasz Rożek opowiada najmłodszym o anatomii i fizjologii;
- dlaczego Adam Kay potrafi zamienić medycynę w świetną zabawę;
- które książki sprawdzą się również dla starszych dzieci i nastolatków;
- jak za pomocą opowieści można wyjaśniać dzieciom działanie wirusów i odporności;
- gdzie znaleźć więcej wartościowych audiobooków popularnonaukowych dla całej rodziny.
Dlaczego warto rozmawiać z dzieckiem o tym, jak działa jego ciało?
Dzieci potrafią zadawać zaskakująco trafne pytania. Dlaczego po bieganiu szybciej oddychamy? Czemu rana się goi? Co dzieje się z jedzeniem po połknięciu? Dlaczego czasami mamy gorączkę? I po co właściwie człowiekowi dwa płuca, skoro ma tylko jedno serce?
To właśnie ciekawość jest najlepszym punktem wyjścia do nauki biologii. Zamiast zaczynać od nazw kości do zapamiętania czy schematów układu pokarmowego, można najpierw pokazać dziecku, że jego własny organizm jest fascynującą maszyną, która przez całą dobę wykonuje tysiące zadań bez wydawania nam szczegółowych raportów.
Dobre książki popularnonaukowe dla dzieci wykorzystują tę naturalną ciekawość. Nie uciekają od trudniejszych pojęć, ale tłumaczą je językiem dopasowanym do odbiorcy. Czasem robią to za pomocą eksperymentów i ciekawostek, czasem przez humor, a czasem zamieniając lekarza, wirusa czy komórkę w bohatera opowieści.
Audiobook ma przy tym dodatkową zaletę: poznawanie anatomii nie musi wyglądać jak nauka. Można słuchać podczas jazdy samochodem, wspólnego gotowania, podróży albo przed snem. A jeśli po kilku minutach pojawi się seria pytań zaczynających się od „ale dlaczego…?”, to właściwie najlepszy znak, że wszystko działa tak, jak powinno.
Ciało bez tajemnic. 7 książek i audiobooków, które warto poznać
Poniższe propozycje są bardzo różne. Niektóre powstały specjalnie dla małych dzieci, inne bawią się obrzydliwymi ciekawostkami, jeszcze inne prowadzą przez historię medycyny albo pokazują człowieka w znacznie szerszej perspektywie. Dzięki temu można dopasować tytuł zarówno do wieku, jak i do tego, co najbardziej interesuje młodego słuchacza.
1. Jak działa człowiek? – Tomasz Rożek
Świetny punkt startowy dla młodszych dzieci. Tomasz Rożek, popularyzator nauki znany z projektu „Nauka. To lubię”, w prosty sposób opowiada o funkcjonowaniu ludzkiego organizmu i pokazuje, że zadawanie pytań jest podstawą poznawania świata. „Jak działa człowiek?” jest skierowane do najmłodszych i trwa zaledwie 37 minut, dzięki czemu sprawdzi się także u dzieci, które dopiero zaczynają przygodę z dłuższym słuchaniem. Co ciekawe, audiobook czyta sam autor, a przedstawione w nim zagadnienia można później rozwijać za pomocą materiałów „Nauka. To Lubię Junior”.
2. Człowiek – Tomasz Rożek
Druga propozycja Tomasza Rożka jest znacznie obszerniejsza i najlepiej sprawdzi się u starszych, bardziej dociekliwych dzieci, nastolatków albo podczas rodzinnego słuchania. Autor nie tworzy klasycznego atlasu anatomii. Pyta raczej: skąd pochodzimy, kim jesteśmy i dokąd może prowadzić dalszy rozwój człowieka? Pojawiają się więc nie tylko anatomia i fizjologia, ale też ewolucja, technologia, cyfryzacja oraz możliwość przyszłych zmian naszego organizmu. Rożek rozmawia przy tym z naukowcami reprezentującymi różne dziedziny, pokazując młodemu odbiorcy coś bardzo ważnego: nauka nie polega wyłącznie na znajomości odpowiedzi – równie ważna jest umiejętność stawiania nowych pytań. Audiobook trwa 6 godzin i 31 minut i jest dostępny w katalogu Audioteka Klub.
3. Twoja anatomia – Adam Kay
Jeżeli Twoje dziecko najbardziej interesują pytania, których dorośli najchętniej unikają przy obiedzie, Adam Kay prawdopodobnie trafi w dziesiątkę. „Twoja anatomia” łączy konkretną wiedzę o organizmie z humorem, obrzydliwościami i dziecięcą fascynacją wszystkim, co dziwne. Autor zastanawia się między innymi nad tym, co żyje na naszych rzęsach, ile życia spędzamy w toalecie i co właściwie dzieje się wewnątrz ciała. Za żartami kryje się jednak sporo anatomii oraz fizjologii. Polską wersję czyta Artur Barciś, a audiobook trwa 7 godzin i 45 minut. To dobry przykład książki, która nie próbuje przekonać dziecka, że nauka „jest ważna” – po prostu pokazuje, że może być piekielnie ciekawa.
4. Bardzo niesamowita medycyna – Adam Kay
Skoro dzisiejsza medycyna potrafi przeszczepiać organy i wykonywać skomplikowane operacje, łatwo zapomnieć, że przez większą część historii ludzie mieli bardzo mgliste pojęcie o tym, co dzieje się wewnątrz ich własnych ciał. Adam Kay wykorzystuje właśnie tę przeszłość i opowiada młodym słuchaczom o najbardziej zaskakujących, paskudnych i czasami kompletnie absurdalnych pomysłach dawnych medyków. Pojawiają się fryzjerzy wykonujący zabiegi chirurgiczne, niezwykłe lekarstwa i metody, których współczesny pacjent raczej nie chciałby testować. „Bardzo niesamowita medycyna” jest połączeniem historii nauki z typowym dla Kaya humorem, trwa 7 godzin i 2 minuty, a w polskiej wersji ponownie słyszymy Artura Barcisia. W Audiotece tytuł znajduje się zarówno w kategorii dla dzieci, jak i dla młodzieży.
5. Dexter Procter. 10-letni doktor – Adam Kay
Tym razem wiedza medyczna zostaje wpleciona w pełnoprawną, zwariowaną historię. Dexter Procter ma dziesięć lat i pracuje jako pediatra w szpitalu Lilydale – co już samo w sobie powinno podpowiadać, że realizmu nie należy tu oczekiwać zbyt wiele. Bohater jest genialnym dzieckiem, które próbuje odnaleźć swoje miejsce wśród rówieśników, poradzić sobie z wrogiem doktorem Drakiem i uratować szkołę podczas wyjątkowo nieprzyjemnej epidemii problemów żołądkowych. Adam Kay przemyca medyczne ciekawostki pomiędzy żartami i przygodami, dzięki czemu to dobra propozycja dla dzieci, które na hasło „książka edukacyjna” reagują podejrzliwym spojrzeniem. Audiobook trwa 8 godzin i 38 minut, a głosów użyczają Jarosław Boberek i Mikołaj Wachowski.
6. Ciało. Instrukcja dla użytkownika – Bill Bryson
Ta propozycja jest przede wszystkim dla nastolatków, starszej młodzieży i rodziców, ale właśnie dlatego dobrze uzupełnia zestawienie. Bill Bryson bierze na warsztat właściwie całego człowieka: narządy, układy, choroby, ból, zdolność organizmu do regeneracji oraz historię odkryć medycznych. Robi to w charakterystycznym stylu – miesza naukową wiedzę z anegdotami i zaskakującymi faktami. Dzięki temu zamiast encyklopedii dostajemy coś w rodzaju fascynującej wycieczki po organizmie, który nosimy ze sobą od urodzenia, a którego często prawie nie znamy. Audiobook trwa aż 16 godzin i 17 minut, a czyta go Krzysztof Plewako-Szczerbiński.
7. Bajka o wirusie w koronie: opowieść na czas epidemii – Ewa Molenda
Czasami łatwiej wytłumaczyć dziecku działanie drobnoustrojów, kiedy wirus przestaje być niewidzialnym pojęciem, a staje się bohaterem historii. Cykl Ewy Molendy składa się z dziesięciu krótkich odcinków i powstał jako opowieść pomagająca najmłodszym oswoić wydarzenia związane z epidemią COVID-19. Król Wirus próbuje przedostawać się do kolejnych ludzkich organizmów, a dzieci przy okazji historii poznają znaczenie higieny, dezynfekcji, ograniczania kontaktów czy pomocy lekarzy. Pierwszy odcinek rozpoczyna się od pojawienia się wirusa w Chinach, a w kolejnych historia rozwija się wraz z jego próbami „podboju” ludzkiego organizmu. Dzisiaj warto traktować serię również jako przystępny punkt wyjścia do rozmowy o wirusach, chorobach zakaźnych i tym, jak nasze zachowanie wpływa na zdrowie innych osób.
Anatomia może być początkiem znacznie większej przygody z nauką
Najlepsze książki o ludzkim ciele robią coś więcej niż uczą, gdzie znajduje się trzustka albo do czego służą płuca. Pokazują dziecku, że nauka jest sposobem zadawania pytań o rzeczy, które dotyczą go każdego dnia.
„Jak działa człowiek?” może być pierwszym spotkaniem przedszkolaka z anatomią. „Twoja anatomia” wykorzystuje humor i wszystko to, co odrobinę obrzydliwe. „Bardzo niesamowita medycyna” pokazuje, jak długo człowiek dochodził do dzisiejszej wiedzy. „Dexter Procter” ukrywa naukę w fabule, a Bill Bryson i obszerniejszy „Człowiek” Tomasza Rożka pozwalają starszym odbiorcom wejść znacznie głębiej.
I właśnie różnorodność jest tutaj największą zaletą. Jedno dziecko będzie zachwycone mózgiem, drugie bakteriami, trzecie historią chirurgii, a czwarte będzie chciało wiedzieć tylko, dlaczego burczy mu w brzuchu. Każde z tych pytań może otworzyć drzwi do biologii.
Więcej nauki do słuchania znajdziesz w Audiotece
Na tych siedmiu propozycjach nie trzeba kończyć. W Audiotece znajdziesz więcej audiobooków popularnonaukowych, książek dla dzieci i młodzieży oraz produkcji pomagających poznawać człowieka, przyrodę, kosmos czy technologię.
Audio dobrze sprawdza się szczególnie wtedy, gdy dziecko lubi wiedzę, ale niekoniecznie chce spędzać kolejną godzinę nad podręcznikiem. Można słuchać wspólnie, zatrzymywać nagranie przy szczególnie ciekawej informacji i od razu o niej porozmawiać.
A kto wie – niewinne pytanie o to, dlaczego serce bije, może się przecież skończyć całkiem poważnym zainteresowaniem biologią albo medycyną.
FAQ
Jakie audiobooki o ludzkim ciele są dobre dla młodszych dzieci?
Dobrym początkiem jest „Jak działa człowiek?” Tomasza Rożka, krótki audiobook przygotowany z myślą o najmłodszych. W przystępny sposób odpowiada na pytania dotyczące funkcjonowania organizmu i zachęca do dalszego odkrywania nauki.
Jaki zabawny audiobook o anatomii warto wybrać dla dziecka?
„Twoja anatomia” Adama Kaya łączy wiedzę o ludzkim ciele z humorem i nietypowymi ciekawostkami. Autor odpowiada również na pytania dotyczące tych części funkcjonowania organizmu, które dzieci często uważają za najbardziej zabawne lub obrzydliwe.
Jaki audiobook dla dzieci opowiada o historii medycyny?
„Bardzo niesamowita medycyna” Adama Kaya przedstawia historię leczenia i odkrywania ludzkiego organizmu przez pryzmat dawnych, często zaskakujących metod medycznych. Audiobook przeznaczony jest dla dzieci i młodzieży.
Czy „Ciało. Instrukcja dla użytkownika” Billa Brysona jest książką dla małych dzieci?
Nie. „Ciało. Instrukcja dla użytkownika” jest obszerną książką popularnonaukową przeznaczoną raczej dla starszej młodzieży i dorosłych, dlatego w przypadku młodszego odbiorcy lepiej sprawdzi się jako materiał do wspólnego rodzinnego słuchania i rozmowy.
O czym jest „Bajka o wirusie w koronie” Ewy Molendy?
„Bajka o wirusie w koronie” to dziesięcioodcinkowa opowieść, która poprzez przygody Króla Wirusa tłumaczy dzieciom zagadnienia związane z wirusami, zakażeniami i zachowaniami ograniczającymi ich rozprzestrzenianie. Cykl powstał w kontekście epidemii COVID-19.
