Jedna z najbardziej wyczekiwanych ekranizacji jesieni. O czym opowiada „Klara i słońce”?

Jesienią do kin trafi ekranizacja jednej z najgłośniejszych powieści Kazuo Ishiguro ostatnich lat. „Klara i słońce” opowiada historię Sztucznej Przyjaciółki, która obserwuje ludzi, uczy się ich emocji i próbuje zrozumieć coś, czego nie da się łatwo zaprogramować – miłość, przywiązanie i potrzebę bliskości. Film wyreżyserował Taika Waititi, a w rolę Klary wcieliła się Jenna Ortega. Polska premiera została zaplanowana na 23 października 2026 roku. Zanim historia trafi na duży ekran, można poznać ją w Audiotece w interpretacji Laury Breszki.

Czego dowiesz się z artykułu?

• O czym opowiada „Klara i słońce”;
• kim jest tytułowa Klara i dlaczego Słońce ma dla niej tak duże znaczenie;
• jakie pytania o sztuczną inteligencję i człowieczeństwo stawia Kazuo Ishiguro;
• kto wystąpi w ekranizacji „Klary i słońca”;
• kiedy film trafi do kin;
• dlaczego przed seansem warto posłuchać audiobooka.

O czym opowiada „Klara i słońce”?

Klara nie jest człowiekiem. Jest Sztuczną Przyjaciółką – humanoidalnym robotem zaprojektowanym po to, aby towarzyszyć młodym ludziom i chronić ich przed samotnością. Na początku obserwujemy ją w sklepie, gdzie z witryny przygląda się przechodniom i czeka, aż ktoś zdecyduje się zabrać ją do domu.

Jej największym atutem nie jest jednak siła ani technologiczne zaawansowanie, lecz zdolność obserwacji. Klara analizuje gesty, rozmowy, spojrzenia i zachowania ludzi, próbując zrozumieć zasady rządzące światem, do którego sama nie należy. Właśnie przez jej perspektywę czytelnik poznaje rzeczywistość, która przypomina naszą, ale przesunęła się o kilka kroków w stronę technologicznej przyszłości.

Wszystko zmienia się, gdy Klara poznaje Josie. Nastolatka wybiera ją na swoją Sztuczną Przyjaciółkę, a między nimi szybko powstaje więź. Josie zmaga się jednak z problemami zdrowotnymi i trudną relacją z matką. Klara zaczyna więc traktować swoje zadanie znacznie szerzej niż zwykłe towarzyszenie dziewczynie. Chce ją chronić, pomóc jej rodzinie i znaleźć sposób na przywrócenie równowagi w świecie, którego mechanizmów nadal nie rozumie do końca.

To właśnie ta różnica perspektyw jest jednym z najciekawszych elementów powieści. Klara bardzo uważnie obserwuje ludzi, a jednocześnie interpretuje ich zachowania według własnej logiki. Czasem dostrzega więcej niż oni sami, a czasem zupełnie nie rozumie tego, co dla człowieka wydaje się oczywiste.

Dlaczego Słońce jest dla Klary tak ważne?

Klara jest zasilana energią słoneczną, dlatego od początku przypisuje Słońcu szczególne znaczenie. Dla niej nie jest ono wyłącznie źródłem energii, lecz czymś niemal opiekuńczym – siłą zdolną podtrzymywać życie i przywracać zdrowie.

Ta wiara staje się szczególnie ważna wtedy, gdy stan Josie zaczyna budzić coraz większy niepokój. Klara obserwuje wpływ światła na otoczenie i na tej podstawie buduje własne przekonania o tym, do czego zdolne jest Słońce.

Kazuo Ishiguro wykorzystuje ten motyw bardzo subtelnie. Z jednej strony Klara jest zaawansowaną sztuczną inteligencją, a z drugiej tworzy własny system przekonań przypominający ludzką religijność. Próbuje znaleźć sens w zjawiskach, których nie potrafi w pełni wyjaśnić.

W efekcie książka zaczyna zadawać pytania znacznie wykraczające poza technologię. 

• Czy potrzeba wiary jest czymś wyłącznie ludzkim? 
• Czy istota zaprojektowana przez człowieka może rozwijać własny sposób rozumienia świata?
• Czy empatia musi wynikać z biologii, żeby była prawdziwa?

Sztuczna inteligencja, która pyta o człowieczeństwo

„Klara i słońce” ukazała się w 2021 roku jako pierwsza powieść Ishiguro opublikowana po otrzymaniu przez niego Literackiej Nagrody Nobla w 2017 roku. Książka została także nominowana do Bookera.

Gdy powieść trafiała do czytelników, historia Sztucznej Przyjaciółki mogła wydawać się lekkim przesunięciem w przyszłość. Pięć lat później jej temat brzmi już inaczej. Rozwój generatywnej sztucznej inteligencji, chatbotów i systemów projektowanych z myślą o budowaniu relacji sprawił, że pytania Ishiguro stały się znacznie mniej abstrakcyjne.

Klara nie jest jednak historią o buncie maszyn ani ostrzeżeniem przed technologią w stylu klasycznego science fiction. Ishiguro interesuje coś bardziej kameralnego: czy relację można odtworzyć, czy człowieka da się zastąpić i gdzie właściwie znajduje się granica między doskonałym naśladowaniem uczuć a samym uczuciem.

To również opowieść o samotności. Sztuczni Przyjaciele istnieją właśnie dlatego, że młodzi ludzie potrzebują towarzystwa. Technologia nie pojawia się więc jako efektowny wynalazek, lecz jako odpowiedź na bardzo zwyczajną, ludzką potrzebę.

„Klara i słońce” trafi do kin. Jenna Ortega w roli głównej

Filmowa adaptacja „Klary i słońca” trafi do kin 23 października 2026 roku. Wcześniej, 15 października, zostanie pokazana podczas London Film Festival.  Za reżyserię odpowiada Taika Waititi, znany między innymi z „Jojo Rabbit”. Jest również współautorem scenariusza razem z Dahvi Waller. Oficjalne materiały Sony podkreślają, że ekranizacja opiera się bezpośrednio na bestsellerowej powieści Ishiguro.

W tytułową Klarę wcieliła się Jenna Ortega. Josie gra Mia Tharia, natomiast jej matkę – Amy Adams. W obsadzie znaleźli się także Steve Buscemi, Natasha Lyonne i Aran Murphy.

Wybór Ortegi jest ciekawy szczególnie dlatego, że Klara wymaga bardzo specyficznego sposobu grania. Bohaterka jest niezwykle uważna i emocjonalna, ale jednocześnie nie reaguje dokładnie tak jak człowiek. Jej spojrzenie na świat opiera się na analizowaniu szczegółów i uczeniu się poprzez obserwację. Pierwszy zwiastun filmu mocno akcentuje właśnie ten kontrast – technologiczną naturę Klary i jej bardzo emocjonalną relację z Josie.

Zanim obejrzysz – „Klara i słońce” w Audiotece

Przed październikową premierą można najpierw poznać historię w wersji audio. „Klara i słońce” jest dostępna w Audiotece. Książkę czyta Laura Breszka, a polskie tłumaczenie przygotował Andrzej Szulc. 

W przypadku tej powieści forma audio jest szczególnie trafiona – w końcu cała opowieść zależy od głosu Klary, od sposobu, w jaki obserwuje ludzi, wyciąga wnioski i próbuje nazwać emocje, których sama doświadcza w nietypowy sposób.

Interpretacja lektorska pozwala mocniej wychwycić jej odmienność bez konieczności podkreślania jej efektami wizualnymi. Zamiast gotowego obrazu dostajemy głos i własną wyobraźnię.

Posłuchać przed filmem czy zostawić książkę na później?

W przypadku „Klary i słońca” poznanie książki przed filmem może mieć szczególny sens, ponieważ oba formaty prawdopodobnie zaoferują bardzo różne doświadczenie.

Audiobook pozwala wejść bezpośrednio w narrację Klary i przez kilka godzin funkcjonować w jej sposobie rozumienia świata. Film daje za to aktorską interpretację Jenny Ortegi, twarz Josie, fizyczną przestrzeń domu i wizualny pomysł Taiki Waititiego na przyszłość stworzoną przez Ishiguro.

To nie jest więc historia, w której znajomość fabuły musi odbierać przyjemność z ekranizacji. Wręcz przeciwnie – wiedząc już, co dzieje się w głowie Klary, można podczas filmu obserwować, w jaki sposób jej wewnętrzną perspektywę przełożono na obraz.

Dodatkowego znaczenia nabiera też moment premiery. Film pojawia się w czasach, gdy rozmowa o relacji człowieka ze sztuczną inteligencją nie jest już wyłącznie domeną science fiction. „Klara i słońce” nie próbuje jednak przewidzieć, jak będą wyglądały roboty przyszłości. Zadaje znacznie trudniejsze pytanie: jeśli maszyna nauczy się troszczyć o człowieka, to czy dla człowieka będzie miało znaczenie, skąd ta troska pochodzi?

FAQ

O czym opowiada „Klara i słońce” Kazuo Ishiguro?

„Klara i słońce” opowiada o Sztucznej Przyjaciółce stworzonej do towarzyszenia ludziom, która trafia do domu nastoletniej Josie. Klara próbuje pomóc dziewczynie i jednocześnie zrozumieć ludzką miłość, samotność, przywiązanie i strach przed utratą bliskiej osoby.

Kiedy film „Klara i słońce” trafi do kin w Polsce?

Polska premiera filmu „Klara i słońce” została zaplanowana na 23 października 2026 roku. Wcześniej film zostanie pokazany 15 października podczas London Film Festival.

Kto gra Klarę w ekranizacji „Klary i słońca”?

Klarę w filmowej adaptacji gra Jenna Ortega. W obsadzie znaleźli się również Mia Tharia jako Josie, Amy Adams jako jej matka oraz Steve Buscemi i Natasha Lyonne.

Kto wyreżyserował film „Klara i słońce”?

Film „Klara i słońce” wyreżyserował Taika Waititi. Reżyser jest także współautorem scenariusza razem z Dahvi Waller.

Czy „Klara i słońce” jest dostępna jako audiobook?

„Klara i słońce” jest dostępna w Audiotece jako pełny audiobook w interpretacji Laury Breszki. Nagranie trwa 8 godzin i 44 minuty, a polskie tłumaczenie powieści przygotował Andrzej Szulc.