Czasami najbardziej pamiętne historie zaczynają się od książki, po której nie spodziewaliśmy się właściwie niczego szczególnego. Powieść o profesorze literatury okazuje się przejmującą opowieścią o całym ludzkim życiu, historia rozgrywająca się na cmentarzu mówi przede wszystkim o nadziei, a międzyplanetarna misja ratunkowa staje się opowieścią o jednej z najbardziej niezwykłych przyjaźni współczesnego science fiction. Wybraliśmy pięć bardzo różnych tytułów dostępnych jako audiobooki w Audiotece, które mają wspólną cechę – potrafią skręcić w zupełnie inną stronę, niż sugeruje pierwsze wrażenie.
Czasem najlepsza książka to ta, po której nie wiemy, czego się spodziewać
Lubimy wiedzieć, co wybieramy. Kryminał ma dostarczyć zagadkę, romans – emocje, science fiction – niezwykły świat, a literatura faktu – konkretną porcję wiedzy. Najciekawsze książki często jednak… wymykają się takim prostym kategoriom. Potrafią zacząć się zupełnie niepozornie, a później zmienić ton, gatunek albo nasze spojrzenie na bohatera. Niekiedy zaskoczenie polega nie na spektakularnym zwrocie akcji, lecz na odkryciu, że temat, który wydawał się kompletnie nie dla nas, nagle nie pozwala przestać słuchać.
Właśnie według takiego klucza wybraliśmy poniższą ósemkę. Nie chodzi o książki, które ukrywają jeden wielki fabularny twist – zresztą zdradzanie go zepsułoby całą zabawę. To historie, których prawdziwy charakter okazuje się znacznie bogatszy niż pierwsze skojarzenie z tytułem, okładką czy krótkim opisem.
8 książek, których nie wziąłbyś z biblioteki…, a potem byś żałował
Nasza ulubiona zasada? Niektóre książki łatwo odrzucić po samym tytule, okładce albo gatunkowej łatce. Warto jednak czasem dać im kilka pierwszych rozdziałów – bo właśnie te najmniej oczywiste wybory potrafią zaskoczyć najbardziej.
1. „Stoner” – John Williams. Zwyczajne życie, od którego trudno się oderwać
Trudno wymyślić z pozoru mniej sensacyjny punkt wyjścia. William Stoner pochodzi z ubogiej rodziny farmerów, trafia na uniwersytet, odkrywa miłość do literatury, zostaje wykładowcą i przez kolejne dekady prowadzi życie pełne pracy, rodzinnych napięć, rozczarowań oraz kilku chwil prawdziwego szczęścia.
Nie ma tutaj morderstwa do rozwiązania, wielkiej wojennej misji ani tajemnicy, która w ostatnim rozdziale wywróci fabułę do góry nogami. A mimo to od losów Stonera trudno się oderwać. John Williams pokazuje bowiem, ile dramatów, decyzji, utraconych szans i niespełnionych pragnień może zmieścić się w biografii człowieka, którego świat prawdopodobnie szybko zapomni.
Największe zaskoczenie polega właśnie na tym, jak mocno może poruszyć życie, które z zewnątrz wygląda na całkowicie zwyczajne. Autor nie próbuje udowadniać, że jego bohater jest kimś wyjątkowym. Zamiast tego pyta, czy życie musi być spektakularne, żeby było ważne.
To książka, po której można spodziewać się spokojnej historii o profesorze, a otrzymać znacznie bardziej uniwersalną opowieść o miłości, samotności, pracy, przemijaniu i godzeniu się z własnymi wyborami.
W Audiotece „Stoner” jest dostępny w interpretacji Jacka Knapa. Audiobook trwa 9 godzin i 22 minuty i można go słuchać w ramach Audioteka Klub.
2. „Piranesi” – Susanna Clarke. Dom, który jest czymś znacznie więcej niż labiryntem
„Piranesiego” łatwo wziąć za niezwykłe, ale dość hermetyczne fantasy. Mamy ogromny Dom pełen nieskończonych sal, posągów, schodów i oceanicznych przypływów. Jest człowiek prowadzący skrupulatne dzienniki, Ten Drugi, z którym spotyka się dwa razy w tygodniu, oraz tajemnica dotycząca tego, czy poza nimi istnieje ktoś jeszcze.
Im mniej wiemy przed rozpoczęciem słuchania, tym lepiej. Susanna Clarke buduje swoją opowieść powoli i przez długi czas każe nam zaakceptować logikę tego świata dokładnie tak, jak robi to tytułowy bohater. Dopiero z czasem drobne niezgodności i niepokojące szczegóły zaczynają układać się w znacznie większe pytanie: czym właściwie jest Dom i dlaczego Piranesi w nim mieszka?
Książka okazuje się jednocześnie fantasy, zagadką, opowieścią o pamięci oraz historią dotyczącą sposobu, w jaki człowiek konstruuje własne poczucie rzeczywistości. Jest w niej coś z baśni, filozoficznej przypowieści i psychologicznego thrillera, choć żadna z tych etykiet nie opisuje jej w pełni.
Nie jest to przy tym rozbudowana, wielotomowa saga z dziesiątkami bohaterów i obszerną mitologią. Historia pozostaje zwarta, dzięki czemu może spodobać się również osobom, które na co dzień omijają rozbudowane fantastyczne uniwersa.
Audiobook „Piranesi” trwa 6 godzin i 48 minut. Czyta go Marcel Borowiec, a polskie wydanie audio przygotowały Audioteka i Wydawnictwo Mag. Tytuł jest oferowany klubowiczom w specjalnej cenie.
3. „Ukochane równanie profesora” – Yōko Ogawa. Matematyka, która staje się językiem bliskości
Sam tytuł może skutecznie odstraszyć osoby, które szkolne lekcje matematyki wspominają bez większego sentymentu. Profesor, równanie, liczby – wszystko wskazuje na książkę wymagającą skupienia i szczególnego zainteresowania naukami ścisłymi. Tymczasem Yōko Ogawa wykorzystuje matematykę przede wszystkim do opowiedzenia o pamięci, samotności i potrzebie bliskości.
Tytułowy Profesor jest wybitnym matematykiem, ale po wypadku jego pamięć obejmuje jedynie ostatnie 80 minut. W jego domu pojawia się nowa gosposia, która samotnie wychowuje syna. Profesor nazywa chłopca Pierwiastkiem, ponieważ kształt jego głowy przypomina mu symbol matematyczny. Z czasem między całą trójką rodzi się niezwykła relacja, którą za każdym razem trzeba budować niemal od początku.
Liczby nie służą tutaj do popisywania się wiedzą. Stają się sposobem porządkowania świata, wyrażania emocji i dostrzegania piękna ukrytego w codzienności. Profesor potrafi odnaleźć historię w dacie urodzenia, znaczenie w numerze buta i harmonię w pozornie przypadkowym ciągu cyfr.
Największą niespodzianką jest więc nie matematyczna zagadka, lecz czułość tej opowieści. To kameralna historia o osobach, które nie tworzą tradycyjnej rodziny, a mimo to znajdują wspólny język i uczą się być razem.
Audiobook „Ukochane równanie profesora” czyta Magdalena Kumorek. Nagranie trwa 6 godzin i 10 minut, a członkowie Audioteka Klub mogą kupić je w specjalnej cenie.
4. „Życie Violette” – Valérie Perrin. Powieść o cmentarzu, która okazuje się książką o życiu
Violette Toussaint jest zarządczynią cmentarza w niewielkim francuskim miasteczku. Dba o groby, wymienia kwiaty, rozmawia z odwiedzającymi i słucha historii ludzi, którzy przychodzą pożegnać swoich bliskich. Już sam punkt wyjścia może sugerować bardzo smutną książkę o śmierci i żałobie.
Valérie Perrin rzeczywiście nie ucieka od straty. Violette ma za sobą własną tragedię, śmierć córki i zniknięcie męża. Powieść stopniowo odsłania jej przeszłość oraz historie osób pojawiających się na cmentarzu. Jednocześnie właśnie tutaj kryje się największe zaskoczenie.
„Życie Violette” nie jest przede wszystkim opowieścią o umieraniu. To książka o zaczynaniu od nowa, szukaniu bliskości i umiejętności zauważania drobnych rzeczy wtedy, gdy wielkie plany dawno rozsypały się na kawałki. Cmentarz zamiast przestrzeni wyłącznie ponurej staje się miejscem pełnym spotkań, rozmów, kawy, kwiatów i bardzo różnych odmian miłości.
Perrin pozwala sobie również na tajemnicę oraz stopniowe odsłanianie przeszłości, dzięki czemu książka ma w sobie więcej niż klasyczna historia obyczajowa. To powieść, która potrafi wzruszyć, ale pozostawia po sobie przede wszystkim poczucie nadziei.
„Życie Violette” w Audiotece czyta Katarzyna Traczyńska. Nagranie trwa 15 godzin i 31 minut i jest dostępne w ramach Audioteka Klub.
5. „Krótka historia prawie wszystkiego” – Bill Bryson. Nauka dla tych, którzy sądzą, że nauka ich nudzi
Tytuł brzmi jak podręcznik, a prawie 23 godziny opowiadania o fizyce, chemii, geologii, biologii i historii Wszechświata mogą początkowo wyglądać jak propozycja dla wyjątkowo wytrwałych słuchaczy. Bill Bryson nie próbuje jednak po prostu tłumaczyć, co wiemy. Znacznie bardziej interesuje go to, skąd właściwie wiemy to wszystko.
Jak człowiek odkrył masę Ziemi? Skąd wiadomo, co znajduje się głęboko pod jej powierzchnią? Jak ustalono wiek naszej planety? W jaki sposób doszliśmy do teorii Wielkiego Wybuchu i ile przypadków, pomyłek, ambicji oraz osobistych konfliktów kryje się za największymi odkryciami?
Historia nauki zaczyna przypominać zbiór opowieści o ekscentrykach, geniuszach, obsesjach i wielkich rywalizacjach. Bryson ma talent do znajdowania anegdot, dzięki którym postacie znane z podręczników przestają być wyłącznie nazwiskami zapisanymi obok wzoru. Pokazuje również, że rozwój wiedzy rzadko przypomina spokojny marsz od pytania do poprawnej odpowiedzi. Znacznie częściej jest wynikiem błędów, sporów, przypadku i wieloletniego uporu.
To świetny przykład tytułu, którego nie należy odrzucać tylko dlatego, że szkolna fizyka czy chemia nie należały do naszych ulubionych przedmiotów. Bryson pisze właśnie dla ludzi, którzy chcieliby zrozumieć świat, ale niekoniecznie zamierzają zaczynać od równania zapisanego na tablicy.
Audiobook „Krótka historia prawie wszystkiego” trwa 22 godziny i 44 minuty, a czyta go Krzysztof Plewako-Szczerbiński. Członkowie Audioteka Klub mogą kupić tytuł w specjalnej cenie.
6. „Ziemianie” – Sayaka Murata. Historia o kosmitce, która prowadzi w bardzo mroczną stronę
Początek może sugerować ekscentryczną opowieść o dziecku obdarzonym wyjątkowo bujną wyobraźnią. Natsuki wierzy, że pochodzi z innej planety, a pluszowa zabawka przekazuje jej magiczne moce. Dziewczynka czuje się obca wśród ludzi i tworzy własną rzeczywistość, która pozwala jej przetrwać w świecie niezainteresowanym jej emocjami.
To jednak nie jest lekka historia o dziecięcej fantazji ani klasyczna powieść science fiction. Z każdą kolejną stroną staje się coraz bardziej niepokojąca. Wyobrażenie o pozaziemskim pochodzeniu okazuje się mechanizmem obronnym, a za dziwactwami bohaterki kryją się doświadczenia, których otoczenie nie potrafi lub nie chce zauważyć.
Sayaka Murata pyta, co właściwie oznacza bycie normalnym i kto ma prawo tę normalność definiować. Społeczeństwo przedstawia jako wielką fabrykę produkującą posłusznych pracowników, małżonków i rodziców. Każdy, kto nie chce podporządkować się narzuconemu scenariuszowi, zostaje uznany za problem wymagający naprawy.
„Ziemianie” zaczynają się niepozornie, ale zdecydowanie nie są książką dla każdego. Pojawiają się w niej przemoc, trauma i sceny, które mogą wywołać silny dyskomfort. Jednocześnie właśnie ta bezkompromisowość sprawia, że trudno o powieści Muraty zapomnieć. To groteskowa, prowokacyjna i bardzo mroczna opowieść o alienacji oraz cenie buntu przeciwko społecznym oczekiwaniom.
Audiobook „Ziemianie” trwa 5 godzin i 36 minut. Czyta go Małgorzata Klara, a tytuł jest dostępny w ramach Audioteka Klub.
7. „Drobiazgi takie jak te” – Claire Keegan. Krótka historia o wielkiej odwadze
Bill Furlong jest handlarzem węglem, mieszka w niewielkim irlandzkim miasteczku, ma żonę i pięć córek. Pracuje, troszczy się o rodzinę i próbuje nikomu nie wchodzić w drogę. W czasach, gdy wielu ludzi musi walczyć o podstawowe bezpieczeństwo, nie jest to najgorszy sposób na życie.
Tuż przed Bożym Narodzeniem 1985 roku Bill przywozi opał do klasztoru prowadzonego przez siostry magdalenki. W miasteczku od dawna krążą plotki o tym, co dzieje się za jego murami, ale mieszkańcy nauczyli się nie zadawać pytań. Zakonnice są wpływowe, klasztor daje pracę, a przeciwstawienie się lokalnemu porządkowi może mieć poważne konsekwencje.
Pewnego dnia Bill widzi jednak coś, czego nie potrafi już zignorować. Musi zdecydować, czy zachowa spokój własnej rodziny, czy pomoże komuś, kogo krzywda stała się dla całej społeczności niewygodną tajemnicą.
Claire Keegan pokazuje, że odwaga nie zawsze przypomina spektakularny bunt. Czasami jest pojedynczą decyzją podjętą przez zwyczajnego człowieka, który nie ma pewności, czy postępuje właściwie i ile przyjdzie mu za to zapłacić. Autorka nie potrzebuje wielu stron, żeby opowiedzieć o milczeniu, współodpowiedzialności i drobnych gestach, które mogą zmienić czyjeś życie.
Audiobook „Drobiazgi takie jak te” trwa zaledwie 2 godziny i 10 minut, a czyta go Tomasz Ignaczak. Tytuł jest oferowany członkom Audioteka Klub w specjalnej cenie.
8. „Factfulness” – Hans Rosling, Ola Rosling i Anna Rosling Rönnlund. Statystyki, które potrafią podnieść na duchu
Książka o globalnych wskaźnikach, danych statystycznych i błędach poznawczych nie brzmi jak tytuł, którego będziemy słuchać z wypiekami na twarzy. Można spodziewać się wykresów, procentów oraz informacji trudnych do zapamiętania bez robienia notatek. „Factfulness” bardzo szybko pokazuje jednak, że liczby mogą opowiadać niezwykle wciągające historie.
Hans Rosling wraz z Olą Roslingiem i Anną Rosling Rönnlund analizuje sposób, w jaki patrzymy na współczesny świat. Autorzy pokazują, że nasze przekonania często opierają się na informacjach zapamiętanych wiele lat wcześniej, dramatycznych nagłówkach i naturalnej skłonności do dostrzegania zagrożeń. W rezultacie rzeczywistość wydaje nam się znacznie gorsza, niż wynika to z danych.
Nie jest to jednak naiwny poradnik przekonujący, że wszystkie problemy zostały rozwiązane. Autorzy nie ignorują wojen, nierówności, katastrof ani kryzysów. Pokazują natomiast, że świat może być jednocześnie niedoskonały i lepszy niż dawniej. Te dwie rzeczy nie muszą się wzajemnie wykluczać.
Największe zaskoczenie polega na tym, że książka oparta na statystykach okazuje się przystępna, osobista i miejscami naprawdę podnosząca na duchu. Zamiast zarzucać słuchacza suchymi danymi, pomaga rozpoznawać mechanizmy, które zniekształcają nasze spojrzenie na rzeczywistość.
Audiobook „Factfulness” trwa 9 godzin i 26 minut. Czyta go Maciej Więckowski, a nagranie jest dostępne w ramach Audioteka Klub.
Audioteka Klub – dobry sposób na szukanie literackich perełek
Odkrywanie takich książek jest znacznie łatwiejsze, kiedy nie trzeba za każdym razem stawiać wszystkiego na jeden tytuł.
Audioteka Klub daje dostęp do ponad 50 tysięcy tytułów dostępnych w ramach subskrypcji, a katalog jest regularnie uzupełniany o nowe audiobooki. W Klubie znajdują się również produkcje dostępne wyłącznie w Audiotece oraz superprodukcje i audioseriale. Przy części pozostałych tytułów subskrybenci otrzymują niższą cenę zakupu.
To właśnie przy poszukiwaniu mniej oczywistych książek taki model ma szczególny sens. Zamiast trzymać się wyłącznie autorów, których już znamy, można sprawdzić fantasy, choć zwykle słuchamy reportaży, dać szansę powieści sprzed sześćdziesięciu lat albo przekonać się, czy prawie 23 godziny popularnonaukowej opowieści faktycznie mogą minąć zaskakująco szybko.
Warto pamiętać, że literacka perełka bardzo często nie jest książką, której szukaliśmy, a książką, na którą przypadkiem daliśmy się namówić.
FAQ
Jakich nieoczywistych audiobooków warto posłuchać w Audiotece?
Warto zwrócić uwagę między innymi na „Stonera” Johna Williamsa, „Piranesiego” Susanny Clarke, „Ukochane równanie profesora” Yōko Ogawy, „Życie Violette” Valérie Perrin, „Krótką historię prawie wszystkiego” Billa Brysona, „Ziemian” Sayaki Muraty, „Drobiazgi takie jak te” Claire Keegan oraz „Factfulness” Hansa Roslinga, Oli Roslinga i Anny Rosling Rönnlund. Każdy z tych tytułów reprezentuje inny gatunek i oferuje znacznie więcej, niż może sugerować pierwsze wrażenie.
Czy „Stoner” Johna Williamsa jest dostępny w Audioteka Klub?
Tak. Polskie wydanie „Stonera” czytane przez Jacka Knapa jest dostępne do słuchania w ramach Audioteka Klub. Audiobook trwa 9 godzin i 22 minuty.
Czy trzeba interesować się matematyką, żeby polubić „Ukochane równanie profesora”?
Nie. Matematyka odgrywa w książce ważną rolę, ale służy przede wszystkim do opowiedzenia o pamięci, przyjaźni i budowaniu relacji. Yōko Ogawa przedstawia liczby w przystępny sposób, a najważniejszym elementem powieści pozostają emocje łączące bohaterów.
Czy „Ziemianie” Sayaki Muraty są książką science fiction?
„Ziemianie” wykorzystują motyw pozaziemskiego pochodzenia bohaterki, ale nie są klasyczną powieścią science fiction. To mroczna i prowokacyjna historia o traumie, alienacji oraz buncie przeciwko społecznym oczekiwaniom.
Ile trwa audiobook „Drobiazgi takie jak te”?
Audiobook „Drobiazgi takie jak te” trwa 2 godziny i 10 minut. Czyta go Tomasz Ignaczak.
Czy „Factfulness” jest dostępne w Audioteka Klub?
Tak. Audiobook „Factfulness” w interpretacji Macieja Więckowskiego jest dostępny do słuchania w ramach subskrypcji Audioteka Klub. Nagranie trwa 9 godzin i 26 minut.
Czy wszystkie polecane audiobooki są dostępne w ramach Audioteka Klub?
Nie wszystkie tytuły są wliczone w subskrypcję. „Stonera”, „Życie Violette”, „Ziemian” i „Factfulness” można obecnie słuchać w całości w Klubie. Pozostałe audiobooki z zestawienia są dostępne dla klubowiczów w specjalnych cenach.
