Dziesięć lat wojny, kolejne dziesięć lat wędrówki i jeden cel: wrócić do domu. 17 lipca 2026 roku do kin trafi „Odyseja” Christophera Nolana, widowiskowa adaptacja jednego z najważniejszych dzieł europejskiej literatury. Film zapowiada spotkanie kina przygodowego, mitologii i rozmachu znanego z wcześniejszych produkcji Nolana. Zanim jednak zgasną światła w sali kinowej, warto wrócić do źródła. „Odyseja” Homera jest dostępna w Audiotece w kilku interpretacjach, dzięki czemu tę samą historię można poznać w różnym tempie, przekładzie i stylu lektorskim.
Czego dowiesz się z tego artykułu?
- Kiedy „Odyseja” Christophera Nolana trafi do kin;
- kogo zobaczymy w najważniejszych rolach;
- o czym opowiada epos Homera i jak zbudowana jest jego fabuła;
- dlaczego Odyseusz różni się od typowego wojownika;
- jakie wersje audiobooka „Odyseja” znajdziesz w Audiotece.
„Odyseja” Christophera Nolana – kiedy premiera filmu?
Światowa premiera filmu została zaplanowana na 16 lipca 2026 roku, natomiast polscy widzowie zobaczą go dzień później – 17 lipca 2026 roku. Za reżyserię i scenariusz odpowiada Christopher Nolan, twórca „Incepcji”, „Interstellar”, trylogii o Mrocznym Rycerzu oraz nagrodzonego Oscarem „Oppenheimera”.
Nowa „Odyseja” ma trwać około 2 godzin i 52 minut. Produkcję przygotowały Universal Pictures i Syncopy, a budżet szacowany jest na około 250 milionów dolarów. Zdjęcia realizowano między innymi w Grecji, we Włoszech, w Maroku, Islandii oraz Stanach Zjednoczonych. Tak szeroki wybór miejsc odpowiada naturze opowieści, w której droga Odyseusza prowadzi przez morza, wyspy, obce krainy i przestrzenie znajdujące się na granicy świata ludzi oraz bogów.
Studio zapowiada film jako mityczny epos akcji nakręcony przy użyciu nowej technologii IMAX. To pierwszy raz, gdy cała opowieść Homera zostanie przeniesiona na ekrany w tak dużej kinowej skali.
Kto wystąpi w filmowej „Odysei”?
W roli Odyseusza wystąpi Matt Damon. Aktor zagra króla Itaki, wojownika znanego z inteligencji, uporu i umiejętności wydostawania się z sytuacji, w których sama siła okazuje się niewystarczająca.
Anne Hathaway wcieli się w Penelopę – żonę Odyseusza, która przez lata czeka na jego powrót i próbuje powstrzymywać zalotników przed przejęciem domu oraz tronu. Tom Holland zagra Telemacha, ich syna. Młody bohater rozpoczyna własną podróż, aby zdobyć informacje o losie ojca i odnaleźć swoje miejsce w świecie.
W obsadzie znaleźli się również:
- Zendaya jako Atena,
- Robert Pattinson jako Antinous,
- Charlize Theron jako Kirke,
- Lupita Nyong’o,
- Jon Bernthal,
- Himesh Patel,
- Elliot Page,
- Samantha Morton.
Film ma więc pokazać zarówno morską wędrówkę Odyseusza, jak i sytuację w Itace. Dzięki temu ważne miejsce może otrzymać historia Penelopy i Telemacha, a nie wyłącznie kolejne spotkania herosa z mitycznymi stworzeniami.
O czym opowiada „Odyseja” Homera?
„Odyseja” to grecki epos przypisywany Homerowi, powstały prawdopodobnie w VIII wieku p.n.e. Utwór składa się z 24 pieśni i opowiada o powrocie Odyseusza, króla Itaki, spod Troi.
Bohater spędził dziesięć lat na wojnie. Odegrał ważną rolę w zwycięstwie Greków, ponieważ to jemu przypisywany jest pomysł wykorzystania drewnianego konia do przeniknięcia za mury miasta. Po zakończeniu walk pragnie wrócić do Penelopy i Telemacha, lecz jego podróż trwa kolejną dekadę.
Nie jest to prosta droga z punktu A do punktu B. Odyseusz mierzy się z gniewem bogów, własną dumą, błędami załogi, potworami i pokusami. Traci statki oraz towarzyszy, trafia na odległe wyspy i wielokrotnie staje przed wyborem między dalszą podróżą a życiem pozornie wolnym od cierpienia.
Jednocześnie w Itace Penelopa próbuje zachować władzę i majątek męża. Jej dom wypełniają zalotnicy przekonani, że Odyseusz nie żyje. Telemach dorasta bez ojca i rusza na poszukiwanie informacji o jego losie.
Odyseusz – bohater wygrywający dzięki sprytowi
Odyseusz nie jest najsilniejszym wojownikiem greckich mitów. Jego największą bronią pozostaje umysł. Potrafi kłamać, tworzyć fortele, odczytywać zamiary przeciwników i wykorzystywać ich słabości.
Najlepiej pokazuje to spotkanie z cyklopem Polifemem. Odyseusz i jego ludzie zostają uwięzieni w jaskini, a olbrzym zaczyna pożerać członków załogi. Zabicie go od razu niczego by nie rozwiązało, ponieważ tylko Polifem ma dość siły, aby odsunąć głaz blokujący wyjście.
Odyseusz przedstawia się więc jako „Nikt”, upija cyklopa, oślepia go i ukrywa ludzi pod brzuchami owiec wypuszczanych z jaskini. Gdy Polifem woła o pomoc i krzyczy, że „Nikt” go zaatakował, pozostali cyklopi nie rozumieją zagrożenia.
Plan przynosi sukces, ale chwilę później Odyseusz popełnia błąd. Z bezpiecznej odległości ujawnia prawdziwe imię, chcąc zdobyć sławę. Polifem prosi wówczas swojego ojca, Posejdona, o zemstę. Duma bohatera przedłuża jego podróż i prowadzi do kolejnych tragedii.
Posłuchaj też innych ekranizacji:
Najważniejsze etapy podróży Odyseusza
„Odyseja” zawiera sceny obecne dziś w filmach, książkach, języku i kulturze popularnej. Nawet osoby, które nie czytały całego eposu, zwykle znają przynajmniej część jego przygód.
Cyklop Polifem
Spotkanie z Polifemem pokazuje zarazem inteligencję i pychę Odyseusza. Bohater potrafi opracować plan ucieczki, lecz potrzeba uznania sprawia, że zdradza swoją tożsamość i ściąga na siebie gniew Posejdona.
Kirke
Czarodziejka Kirke przemienia część załogi w świnie. Odyseusz, wspierany przez Hermesa, unika jej magii i zmusza ją do przywrócenia towarzyszom ludzkiej postaci. Później Kirke staje się jego gospodynią oraz przewodniczką.
Podróż do świata zmarłych
Odyseusz schodzi do krainy umarłych, aby porozmawiać z wróżbitą Tejrezjaszem. Spotyka tam cienie ludzi związanych z jego przeszłością i zdobywa wiedzę potrzebną do powrotu.
Syreny
Pieśń syren prowadzi żeglarzy ku śmierci. Odyseusz chce jej posłuchać, dlatego nakazuje załodze zatkać uszy woskiem, a siebie przywiązać do masztu. To scena o ciekawości, samokontroli i świadomym zabezpieczeniu się przed własną słabością.
Scylla i Charybda
Bohater musi przepłynąć między dwoma zagrożeniami. Z jednej strony czeka wielogłowa Scylla, z drugiej – pochłaniający wodę wir Charybdy. Nie istnieje droga bez strat, więc Odyseusz wybiera mniejsze niebezpieczeństwo. Ten motyw stał się symbolem sytuacji, w której każda dostępna decyzja wiąże się z ryzykiem.
Kalipso
Nimfa Kalipso zatrzymuje Odyseusza na siedem lat i oferuje mu nieśmiertelność, jeśli pozostanie na jej wyspie. Bohater odrzuca obietnicę wiecznego życia, ponieważ chce wrócić do Penelopy i Itaki.
Penelopa i Telemach – druga strona opowieści
„Odyseja” nie zaczyna się od morskiej przygody głównego bohatera. Pierwsze pieśni skupiają się na Telemachu, który dorasta w domu opanowanym przez zalotników matki. Mężczyźni zużywają majątek Odyseusza, ucztują i próbują skłonić Penelopę do ponownego małżeństwa.
Penelopa odwleka decyzję, wykorzystując własny fortel. Zapowiada, że wybierze nowego męża po ukończeniu całunu pogrzebowego dla teścia. Za dnia tka, a nocą pruje wykonany fragment. Jej plan działa przez kilka lat, dopóki jedna ze służących nie zdradza tajemnicy.
Telemach wyrusza natomiast do Pylos i Sparty, aby szukać wiadomości o ojcu. Ta część historii opowiada o dojrzewaniu, odwadze i próbie wyjścia z cienia człowieka znanego wszystkim jako wielki wojownik.
Powrót do Itaki i finał wędrówki
Odyseusz dociera ostatecznie do Itaki, ale nie wkracza do pałacu jako triumfujący król. Atena zmienia jego wygląd, dzięki czemu bohater może udawać żebraka i sprawdzić, kto pozostał mu wierny.
Rozpoznają go nieliczni – syn Telemach, stara piastunka Eurykleja oraz pies Argos. Penelopa nadal zachowuje ostrożność. Organizuje konkurs z użyciem łuku Odyseusza: poślubi człowieka zdolnego napiąć broń i wykonać wymagane zadanie.
Zalotnicy nie potrafią tego zrobić. Przebrany Odyseusz bez trudu posługuje się własnym łukiem, ujawnia tożsamość i rozpoczyna krwawą rozprawę z ludźmi, którzy przez lata zajmowali jego dom.
Powrót nie oznacza więc prostego odzyskania dawnego życia. Bohater musi udowodnić, że nadal jest tym samym człowiekiem, odbudować relacje i zmierzyć się z konsekwencjami przemocy.
Posłuchaj „Odysei” przed wizytą w kinie
Filmowa adaptacja może skrócić, przestawić albo połączyć niektóre wydarzenia. Epos ma 24 pieśni, wiele postaci i konstrukcję opartą na opowieściach przywoływanych po czasie. Część przygód Odyseusz relacjonuje Feakom, a fabuła równolegle śledzi Telemacha, Penelopę oraz sytuację w Itace.
Wersja audio pozwala poznać pełną historię jeszcze przed premierą filmu. Dzięki temu łatwiej rozpoznać bohaterów, zrozumieć motywacje bogów i zauważyć decyzje adaptacyjne Nolana. Można również samodzielnie ocenić, które fragmenty reżyser zachował, co rozbudował, a z czego zrezygnował.
Audiobook ma dodatkową przewagę: „Odyseja” wywodzi się z tradycji ustnej. Zanim została utrwalona na piśmie, jej historie były wykonywane przez pieśniarzy. Słuchanie przywraca więc dziełu część pierwotnego charakteru – rytm, powtórzenia i obrazy łatwiej odbierać jako opowieść wypowiadaną na głos.
„Odyseja” – wersja czytana przez Wojciecha Żołądkowicza
Pierwsza propozycja dostępna w Audiotece trwa 12 godzin i została nagrana w interpretacji Wojciecha Żołądkowicza. Audiobook należy do kolekcji „Posłuchaj, zanim obejrzysz” i jest dostępny w Audioteka Klub. To pełna wersja eposu przygotowana zarówno dla osób wracających do szkolnej lektury, jak i słuchaczy odkrywających Homera po raz pierwszy. Dwanaście godzin pozwala rozłożyć historię na kilka dni i potraktować ją jak rozbudowany serial przygodowy – od poszukiwań Telemacha po ostateczny powrót króla Itaki.
„Odyseja” w interpretacji Antoniego Rota
Druga wersja trwa 12 godzin i 2 minuty. Czyta ją Antoni Rot, a podstawą nagrania jest przekład Lucjana Siemieńskiego. To propozycja dla osób ceniących klasyczne brzmienie polskiego tłumaczenia i poetycką formę. Siemieński opublikował swój przekład w XIX wieku, dlatego język jest bardziej podniosły i oddalony od współczesnej polszczyzny. W interpretacji aktorskiej można jednak lepiej usłyszeć rytm oraz emocje ukryte w dawnym stylu.
„Odyseja” czytana przez Macieja Więckowskiego
Najdłuższa z opisanych wersji trwa 13 godzin i 28 minut. Czyta ją Maciej Więckowski, a nagranie również korzysta z przekładu Lucjana Siemieńskiego. Ta interpretacja będzie dobrym wyborem dla osób, które chcą słuchać bez pośpiechu i zależy im na pełnym, wyrazistym wykonaniu klasycznego przekładu.
„Odyseja” w interpretacji Jakuba Kamieńskiego
Kolejna wersja eposu dostępna w Audiotece trwa 13 godzin i 53 minuty. Czyta ją Jakub Kamieński, a nagranie oparto na przekładzie Lucjana Siemieńskiego. Produkcję przygotowała Fundacja Wolne Lektury, dlatego ta interpretacja może zainteresować zarówno miłośników klasyki, jak i uczniów wracających do „Odysei” jako lektury szkolnej.
Którą wersję audio wybrać? Przed wyborem można posłuchać dostępnych fragmentów. Kilka minut zwykle wystarcza, aby ocenić, czy barwa głosu, tempo i sposób prowadzenia narracji odpowiadają naszym preferencjom.
Audioteka – klasyka zawsze pod ręką
„Odyseja” liczy niemal trzy tysiące lat, ale w Audiotece można zabrać ją do samochodu, na spacer albo w podróż. To szczególnie trafna forma dla historii o wieloletniej wędrówce – kolejne wyspy, spotkania i próby mogą towarzyszyć słuchaczowi etapami, podobnie jak rozdziały większego serialu.
Kilka dostępnych interpretacji pozwala wybrać wersję dopasowaną do własnych oczekiwań. Jedni wolą bardziej współczesne brzmienie, inni klasyczny przekład i wyraźny rytm eposu. Audioteka umożliwia odsłuchanie fragmentów, zachowanie tytułu na półce oraz wygodne kontynuowanie od zapamiętanego miejsca.
Przed lipcową premierą filmu jest jeszcze czas, aby poznać całość albo wrócić do najbardziej znanych epizodów. Dzięki temu kinowa „Odyseja” stanie się czymś więcej niż spotkaniem z gwiazdorską obsadą – będzie nową interpretacją historii, którą wcześniej usłyszeliśmy w jej literackim kształcie.
Podsumowanie
- „Odyseja” Christophera Nolana trafi do polskich kin 17 lipca 2026 roku, a w roli Odyseusza wystąpi Matt Damon.
- W obsadzie znaleźli się także Anne Hathaway, Tom Holland, Zendaya, Robert Pattinson i Charlize Theron.
- Epos Homera opowiada o dziesięcioletnim powrocie króla Itaki spod Troi oraz o walce Penelopy i Telemacha z zalotnikami.
- Audioteka oferuje kilka pełnych wersji „Odysei”, między innymi w interpretacji Wojciecha Żołądkowicza, Antoniego Rota i Macieja Więckowskiego.
- Odsłuchanie oryginału przed premierą pozwoli lepiej zrozumieć bohaterów, mityczne motywy i wybory dokonane przez twórców filmowej adaptacji.
