W obliczu dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji oraz jej rosnącej obecności w obszarze rozrywki i kultury, Audioteka ogłasza przyjęcie deklaracji dotyczącej wykorzystania sztucznej inteligencji, potwierdzając tym samym strategiczne podejście oparte na zasadzie „human-first”. Dokument określa jasne wytyczne, zgodnie z którymi technologia AI może wspierać procesy produkcyjne i marketingowe, ale nie zastępować twórców, aktorów ani lektorów przy tworzeniu swoich treści audio: audiobooków, superprodukcji i audioseriali.
Branża audio, oparta na interpretacji, emocjach i autentycznym przekazie, stoi dziś przed wyzwaniem zachowania równowagi między innowacją technologiczną a ochroną wartości twórczych. W odpowiedzi na te zmiany Audioteka podejmuje działania mające na celu uporządkowanie podejścia do wykorzystania AI oraz zabezpieczenie roli człowieka w procesie tworzenia treści audio. Zgodnie z przyjętą polityką w sprawie AI i ochrony ludzkiego głosu Audioteka zobowiązuje się na polskim rynku m.in. do niewykorzystywania sztucznej inteligencji do tworzenia scenariuszy oraz do nienaruszania integralności ludzkiego głosu poprzez jego klonowanie czy syntetyczne generowanie. Audioteka podkreśla, że interpretacja literatury i opowiadanie historii pozostają domeną człowieka – jego wrażliwości, doświadczenia i emocji. Sztuczna inteligencja nadal może stanowić narzędzie pomocnicze przy pracy redakcyjnej czy edytorskiej, ale za proces twórczy zawsze musi odpowiadać człowiek.
Deklaracja Audioteki w sprawie AI i ochrony ludzkiego głosu
Wytyczne dotyczące wykorzystania AI w produkcjach sygnowanych Audioteka w Polsce
Audioteka powstała z przekonania, że najważniejszym elementem opowieści jest człowiek – autor, aktor, reżyser, realizator dźwięku i wszyscy twórcy, którzy nadają historiom emocje, sens i autentyczność. Rozwój sztucznej inteligencji stawia przed branżą kultury nowe wyzwania i pytania etyczne. W Audiotece wierzymy, że technologia powinna wspierać twórców, a nie ich zastępować. Dlatego przyjmujemy zasadę human-first – zobowiązanie do ochrony ludzkiej twórczości, ludzkiej interpretacji i ludzkiego głosu w produkcji audiobooków oraz słuchowisk.
1. Zasada Human First
Audioteka uznaje, że interpretacja literatury i opowiadanie historii są formą ludzkiej ekspresji, której nie można w pełni zastąpić przez systemy sztucznej inteligencji. Dlatego w naszej działalności twórczej człowiek zawsze pozostaje w centrum procesu kreatywnego.
2. Tylko ludzkie głosy
Superprodukcje Audioteki powstają dzięki pracy zespołów twórczych: aktorów, reżyserów, kompozytorów, scenarzystów i realizatorów dźwięku. Audioteka nie będzie generować ani klonować głosów aktorów przy pomocy sztucznej inteligencji. Interpretacja tekstu, emocje, tempo, cisza i indywidualność głosu są częścią sztuki aktorskiej i pozostaną domeną żywych wykonawców.
3. Ludzkie opowieści
Audioteka deklaruje, że scenariusze słuchowisk i superprodukcji będą tworzone przez autorów i scenarzystów. Audioteka nie będzie używać generatywnej sztucznej inteligencji do pisania scenariuszy. Opowieści powstają z doświadczenia, wyobraźni i wrażliwości autora – wartości, które należą do ludzi.
4. Technologia jako wsparcie, nie zastępstwo
Audioteka uznaje, że technologia może wspierać proces produkcji i dystrybucji treści.
Narzędzia oparte na AI mogą być wykorzystywane wyłącznie w obszarach takich jak: narzędzia techniczne wspomagające produkcję, organizacja pracy i procesów produkcyjnych, analiza danych i poprawa doświadczenia użytkownika, zwiększanie dostępności treści, marketing i promocja. Technologia nie będzie zastępować twórców, narratorów ani aktorów.
5. Ochrona pracy twórców
Audioteka aktywnie wspiera ochronę pracy twórców.
Oznacza to, że głosy aktorów nie będą wykorzystywane do trenowania modeli AI bez ich zgody. Audioteka sprzeciwia się nieautoryzowanemu wykorzystywaniu twórczości do trenowania systemów AI. Firma wspiera rozwiązania prawne chroniące twórców w erze sztucznej inteligencji Audioteka stoi po stronie autorów, aktorów i wszystkich twórców kultury.
6. Transparentność
Audioteka zobowiązuje się do transparentności wobec słuchaczy i twórców. Jeśli w przyszłości jakiekolwiek narzędzia AI byłyby wykorzystywane w kontekście głosów, ich zastosowanie będzie jasno komunikowane.
7. Nasze zobowiązanie
Audioteka wierzy, że przyszłość opowieści należy do ludzi. Dlatego zobowiązujemy się chronić ludzkie głosy, wspierać autorów i aktorów, rozwijać technologię w sposób etyczny i odpowiedzialny.
„Od początku istnienia Audioteki wierzymy, że siłą opowieści jest człowiek – jego głos, emocje i interpretacja. Rozwój sztucznej inteligencji otwiera nowe możliwości, ale jednocześnie stawia przed nami odpowiedzialność za ochronę tego, co najważniejsze w kulturze. Przyjęcie deklaracji ‘human-first’ to jasny sygnał, że technologia powinna wspierać twórców, a nie ich zastępować. Chcemy budować przyszłość rynku audio w sposób etyczny, transparentny i zgodny z oczekiwaniami słuchaczy” – mówi Michał Brański, Prezes Audioteka Group.
Firma podkreśla także swoje zaangażowanie w ochronę praw twórców oraz sprzeciw wobec nieautoryzowanego wykorzystywania ich pracy do trenowania modeli sztucznej inteligencji. Przyjęcie polityki stanowi ważny krok w kierunku wypracowania odpowiedzialnych standardów dla całej branży audio i potwierdza pozycję Audioteki jako lidera w obszarze jakościowych treści dźwiękowych.
Backgrounder dotyczący badania
Przyjęcie deklaracji jest także odpowiedzią na jednoznaczne wyniki badania opinii publicznej, zleconego przez Audiotekę i przeprowadzonego 27 marca 2026 r. na reprezentatywnej próbie przez Ogólnopolski Panel Badawczy Ariadna.
Wyniki badania wskazują wyraźnie, że:
· 82% badanych preferuje audiobooki czytane przez lektora, a jedynie 3% wybiera głos AI,
· 70% respondentów oczekuje wyraźnego oznaczania treści tworzonych z wykorzystaniem AI,
· audiobooki generowane przez AI są oceniane zdecydowanie gorzej (54% ocen negatywnych vs 13% pozytywnych),
· 70% użytkowników deklaruje, że to, kto czyta audiobooka, ma istotny wpływ na decyzję zakupową,
Wyniki te potwierdzają, że autentyczność, emocjonalność i jakość interpretacji pozostają kluczowe dla odbiorców treści audio, a rola człowieka w tym procesie jest nie do zastąpienia.
Badanie zostało przeprowadzone na zlecenie Audioteka Group w dniach 27-30 marca 2026 roku na ogólnopolskiej, reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków (N=1090) przez Ogólnopolski Panel Badawczy Ariadna, metodą CAWI.
- Na ile zgadza się Pan/Pani ze stwierdzeniem: „Potrafię rozpoznać, czy audiobook został przeczytany przez człowieka, czy wygenerowany głosem AI.”
Wśród osób słuchających audiobooków 17% zdecydowanie zgadza się z tym stwierdzeniem, a 42% raczej się zgadza, co daje łącznie 59% deklarujących zdolność rozróżnienia. Jednocześnie 24% pozostaje neutralnych, a 17% nie zgadza się z tym twierdzeniem. Średnia odpowiedzi wynosi 2,4 w pięciostopniowej skali. Największą pewność deklarują osoby młodsze, szczególnie w wieku 18–24 lata (77% zgody), natomiast w grupie 55+ poziom zgody spada do 43%, przy wysokim udziale odpowiedzi neutralnych (34%).
- Na ile zgadza się Pan/Pani ze stwierdzeniem: „Audiobooki czytane głosem wygenerowanym przez AI powinny być wyraźnie oznaczone.”
Zdecydowana większość badanych popiera konieczność oznaczania audiobooków generowanych przez AI. 40% zdecydowanie zgadza się z tym stwierdzeniem, a 30% raczej się zgadza, co łącznie daje 70% poparcia. 26% respondentów pozostaje neutralnych, a jedynie 4% jest przeciwnych. Średnia odpowiedzi wynosi 2,0. Poparcie dla oznaczeń jest wysokie we wszystkich grupach, szczególnie wśród osób młodszych oraz lepiej wykształconych.
- Jak ocenia Pan/Pani jakość audiobooków czytanych głosem AI w porównaniu z audiobookami czytanymi przez ludzi?
Wśród osób słuchających audiobooków 5% ocenia jakość AI zdecydowanie lepiej, a 8% raczej lepiej, co daje 13% ocen pozytywnych. 23% nie widzi większej różnicy. Z kolei 29% ocenia AI raczej gorzej, a 25% zdecydowanie gorzej, co łącznie daje 54% ocen negatywnych. Dodatkowo 12% badanych deklaruje brak znajomości takich audiobooków. Średnia ocena wynosi 3,7. Wyniki wskazują na wyraźną przewagę jakościową audiobooków czytanych przez ludzi.
- Na ile ważne jest dla Pana/Pani przy wyborze audiobooka to, czy czyta go człowiek, czy głos wygenerowany przez AI?
Dla 33% badanych jest to bardzo ważny czynnik, a dla 37% raczej ważny, co oznacza, że łącznie 70% uznaje tę kwestię za istotną. 23% respondentów ma neutralne zdanie, a tylko 7% uważa to za nieważne. Średnia odpowiedzi wynosi
2,1. Największe znaczenie przypisują temu czynnikowi osoby młodsze oraz respondenci z niższym wykształceniem.
- Który rodzaj głosu w audiobookach woli Pan/Pani osobiście?
Preferencje badanych są jednoznaczne. 50% zdecydowanie woli głos człowieka, a 32% raczej woli głos człowieka, co daje łącznie 82% wskazań. 16% nie ma preferencji. Głos AI wybiera marginalna część badanych: 2% raczej i 1% zdecydowanie. Średnia wynosi 1,7. Wyniki potwierdzają silną dominację głosu ludzkiego jako preferowanego standardu w audiobookach.
Podsumowanie
Wyniki badania pokazują, że choć technologia AI jest zauważalna i w pewnym stopniu akceptowana, użytkownicy wyraźnie preferują audiobooki czytane przez ludzi. Głos lektora pozostaje kluczowym elementem jakości i doświadczenia, a stosowanie AI wiąże się z wyraźnym oczekiwaniem transparentności oraz nadal niższą oceną jakości.
