Masz za sobą ponad dziesięć seansów „Ojca Chrzestnego” i znasz dialogi na pamięć? To wciąż za mało, by powiedzieć, że znasz Corleonów. Film Coppoli zachował rdzeń historii, jednak usunął najbardziej mięsiste odnogi fabuły – cielesne, ponure i zdecydowanie niewygodne obyczajowo. U Puzo mafia sąsiaduje z medycyną i brudnymi sekretami Hollywood. Czego nie ma w filmie, tylko jest w książce?
Czego dowiesz się z tego artykułu?
- Co naprawdę spotkało Lucy Mancini;
- jak wyglądał upadek Johnny’ego Fontane’a;
- dlaczego Woltz i Brasi są w książce znacznie mroczniejsi;
- jak powieść domyka zemstę Michaela i przedstawia Ala Neriego.
Anatomia grzechu – sekret Lucy Mancini
W filmie Lucy Mancini pozostaje epizodyczną kochanką Sonny’ego, poznaną podczas wesela Connie, za to powieść „Ojciec Chrzestny” prowadzi ją znacznie dalej, aż do Las Vegas, gdzie próbuje ułożyć życie po śmierci najstarszego syna Vita Corleone.
Lucy cierpi z powodu budowy anatomicznej utrudniającej jej osiąganie satysfakcji seksualnej. Dopiero Sonny okazuje się partnerem fizycznie do niej dopasowanym. Puzo opisuje tę relację bez eufemizmów, a następnie rozwija wątek medyczny. Doktor Jules Segal rozpoznaje problem i kieruje Lucy na operację rekonstrukcyjną, którą przeprowadza chirurg Frederick Kellner. Zabieg, rekonwalescencja i rodzący się romans z Julesem zajmują sporą część książki.
Ten fragment bywa uznawany za niezręczny, ale poszerza perspektywę. Pokazuje świat poza gabinetem Dona – ludzi próbujących żyć po zetknięciu z Corleonami. Film niemal całkowicie usuwa ten margines.
Upadek gwiazdy – druga historia Johnny’ego Fontane’a
Ekranowy Johnny potrzebuje roli, której odmawia mu Jack Woltz, natomiast książkowy bohater otrzymuje niemal osobną minipowieść o cenie sławy. Puzo opisuje rozpad małżeństw, zdrady, alkohol, lęk przed impotencją i kryzys człowieka zależnego od własnego wizerunku.
Największym problemem jest utrata głosu. Początkowo lekarze obawiają się nowotworu krtani, jednak badanie wykazuje brodawki na strunach głosowych. Operacja pozwala Johnny’emu wrócić do śpiewania. W międzyczasie zdobywa rolę u Woltza, otrzymuje Oscara i finansuje własny film. Pomaga też Nino Valentiemu, swojemu utalentowanemu przyjacielowi z dzieciństwa, którego alkoholizm kończy się śmiercią właśnie wtedy, gdy Hollywood zaczyna otwierać przed nim drzwi.
Wątek pokazuje, że system przysług Dona działa również w branży filmowej. Zamiast pistoletów są kontrakty, reputacje i kariery uzależnione od wpływowych pośredników.
Jack Woltz – elegancki producent z odrażającym sekretem
Film przedstawia Woltza jako aroganckiego potentata pewnego ochrony, jaką dają pieniądze i polityczne kontakty, zaś Puzo odbiera mu resztki salonowej przyzwoitości – producent w skandaliczny sposób wykorzystuje nieletnie dziewczęta marzące o karierze.
Podczas wizyty w rezydencji Tom Hagen dostrzega małą dziewczynkę wystrojoną jak lalka oraz jej zaniepokojoną matkę. Sugestia jest jednoznaczna. Konflikt o rolę Johnny’ego odsłania system oparty na strachu, zależności i milczeniu.
Potwór, przy którym blednie mafia – prawdziwe oblicze Luki Brasiego
Filmowy Luca Brasi jest groźnym, małomównym cynglem, a w książce ukazuje się jako człowiek, którego boją się nawet zawodowi zabójcy. Michael poznaje jego przeszłość z relacji sycylijskiej położnej Filomeny.
Brasi zmusił ją, by wrzuciła jego nowo narodzone dziecko do rozpalonego pieca. Dwa dni później zabił matkę niemowlęcia, irlandzką prostytutkę. Filomena szukała ochrony u Vita Corleone, jedynego człowieka zdolnego narzucić Brasiemu granice. Lojalność cyngla przypomina więc podporządkowanie komuś silniejszemu od jego własnego okrucieństwa.
Zemsta ma dłuższą pamięć – Fabrizio i Al Neri
Film nie domyka losu Fabrizia, zdrajcy odpowiedzialnego za śmierć Apollonii. W powieści Michael odnajduje go w Buffalo, gdzie mężczyzna prowadzi pizzerię pod zmienionym nazwiskiem. Nowa tożsamość nie wystarcza – wysłany przez Corleonów zabójca wykonuje wyrok i przekazuje pozdrowienia od Michaela. To chłodne dopełnienie wendety, zgodne z logiką rodziny, która nie zapomina zdrady.
Rozbudowana zostaje również biografia Ala Neriego, który – wbrew niektórym streszczeniom – nie ginie. Był brutalnym policjantem, używającym ciężkiej latarki jak pałki. Po śmiertelnym pobiciu sutenera i handlarza narkotyków skazano go za nieumyślne zabójstwo. Corleonowie pomogli mu uniknąć więzienia, a Vito zobaczył w nim następcę Brasiego – kontrolowaną broń nowego Dona.
Dlaczego film Ojciec Chrzestny pominął tyle znaczących wątków?
Nawet blisko trzygodzinny film nie mógł pomieścić wszystkich odnóg powieści. Wczesne lata 70. oznaczały też presję obyczajową i ryzyko ostrzejszej klasyfikacji przy scenach intymnych, dzieciobójstwa czy wykorzystywania nieletnich. Decydujący był jednak wybór artystyczny. Coppola przesunął akcent z brutalnej, chwilami brukowej prozy na kronikę rodziny, władzy i sukcesji. Stworzył elegancki dramat o niemal szekspirowskiej konstrukcji, kosztem wielu niepokojących, choć niewątpliwie szalenie ciekawych szczegółów.
Powieść pokazuje „Ojca Chrzestnego” w bezpośredni sposób, fabuła jest bardziej rozgałęziona, cielesna i naturalna, pełna historii postaci zepchniętych na ekranie do tła. „Ojciec Chrzestny” Mario Puzo ze wszystkimi tymi wątkami jest dostępny w Audiotece jako rozbudowana superprodukcja audio. Fani ekranowego dzieła mają więc okazję porównać filmowy świat Corleonów i usłyszeć wszystko, czego kamera Coppoli nie pokazała.
FAQ
Czy warto przeczytać Ojca Chrzestnego po obejrzeniu filmu?
Tak, ponieważ powieść Mario Puzo szerzej pokazuje motywacje bohaterów, mechanizmy działania rodziny Corleone oraz społeczne tło wydarzeń. Książka nie jest jedynie rozszerzoną wersją scenariusza, lecz samodzielną, bardziej rozbudowaną historią.
Czy książka Ojciec Chrzestny jest trudna w odbiorze?
Powieść ma wiele postaci i wątków pobocznych, ale jej konstrukcja pozostaje przejrzysta, szczególnie dla osób znających ekranizację. Film ułatwia orientację w świecie Corleonów, natomiast książka pozwala lepiej zrozumieć zależności między bohaterami.
Od czego zacząć poznawanie historii rodziny Corleone?
Najlepszym punktem wyjścia jest oryginalna powieść „Ojciec Chrzestny” Mario Puzo, która ustanawia najważniejsze postacie i konflikty. Dopiero później warto sięgnąć po kolejne książki oraz ponownie obejrzeć filmową trylogię.
Czy Ojciec Chrzestny dobrze sprawdza się jako audiobook?
Tak, ponieważ wielowątkowa narracja i liczne dialogi dobrze pasują do formy rozbudowanego słuchowiska. Audiobook pozwala też zwrócić większą uwagę na bohaterów oraz epizody, które łatwo przeoczyć podczas tradycyjnej lektury.
