Lektury szkolne w roku 2026/2027 wymagają nieco więcej uwagi niż dotychczas. Od września 2026 roku uczniowie klas I i IV szkoły podstawowej uczą się już według nowej podstawy programowej, podczas gdy klasy II–III i V–VIII kontynuują poprzedni program. W szkołach średnich większa zmiana nastąpi dopiero od września 2027 roku. To oznacza, że nie istnieje jedna uniwersalna „lista lektur 2026/2027” dla wszystkich uczniów. Jest za to wiele książek, których można wygodnie posłuchać. W Audiotece zebraliśmy lektury dla kolejnych etapów edukacji, pełne wersje książek, słuchowiska i opracowania pomocne również podczas przygotowań do egzaminów.

Czego dowiesz się z artykułu?

jakie zasady dotyczą lektur w roku szkolnym 2026/2027;
co zmieniło się w klasach I i IV szkoły podstawowej;
jakie lektury nadal obowiązują uczniów starszych klas;
których książek można posłuchać w Audiotece;
jak połączyć audiobook z tradycyjnym tekstem;
jak wykorzystać lektury audio przed egzaminem ósmoklasisty i maturą.

Spis treści

Lektury 2026/2027: jedna lista już nie wystarcza

Rok szkolny 2026/2027 jest pierwszym rokiem stopniowego wdrażania nowej podstawy programowej w szkole podstawowej. Od 1 września 2026 roku nowe zasady obowiązują w klasach I i IV. Klasy II, III oraz V–VIII nadal realizują wcześniejszą podstawę. W kolejnych latach reforma będzie obejmowała następne roczniki.

Teraz przy wyszukiwaniu lektur warto najpierw sprawdzić klasę ucznia. Czwartoklasista i piątoklasista chodzą dziś do tej samej szkoły podstawowej, ale ich nauczyciele pracują według dwóch różnych podstaw programowych.

Najbardziej widoczna zmiana dotyczy sposobu wyboru dłuższych lektur w klasach IV–VI według nowej podstawy. Uczeń powinien w każdym roku przeczytać nie mniej niż cztery dłuższe teksty literackie dla dzieci i młodzieży, wybierane wspólnie przez nauczyciela i uczniów z listy przykładowej albo spoza niej. Podstawa wskazuje również osobno m.in. fragmenty Biblii, mity, baśnie, legendy, krótsze utwory oraz teksty patriotyczne.

Co to oznacza? Że w przypadku klasy IV najbardziej wiarygodną listą jest ta przekazana przez konkretnego nauczyciela lub szkołę.

Klasa I w roku 2026/2027: nowa podstawa bez jednej listy lektur

W edukacji wczesnoszkolnej zmiana rozpoczyna się w tym roku wyłącznie od klasy I. Drugoklasiści i trzecioklasiści pozostają jeszcze przy wcześniejszym programie.

Nowa podstawa nie wprowadza jednej identycznej listy książek dla wszystkich pierwszoklasistów. O wyborze decyduje nauczyciel, uwzględniając potrzeby, zainteresowania i możliwości uczniów, a dzieci mogą również proponować własne tytuły. W ciągu roku uczniowie powinni przeczytać w całości co najmniej cztery książki.

To oznacza, że rodzic pierwszoklasisty nie powinien kupować we wrześniu zestawu książek tylko dlatego, że w internecie widnieje jako „obowiązkowa lista klasy I”. Najpierw warto sprawdzić wybór nauczyciela.

W naszej kolekcji dla młodszych uczniów znajdują się obecnie m.in.

Przy najmłodszych uczniach audiobook dobrze wykorzystać również do wspólnego słuchania. Po rozdziale można zapytać dziecko, co najbardziej zapamiętało, którego bohatera polubiło albo jak jego zdaniem historia potoczy się dalej. Wtedy słuchanie staje się początkiem rozmowy o książce, a nie tylko sposobem na „zaliczenie” lektury.

Sprawdź: Lektury dla klas I–III w Audiotece

Lektury w klasie IV: tutaj zasady zmieniły się najbardziej

Czwartoklasiści są pierwszym rocznikiem drugiego etapu szkoły podstawowej objętym nową podstawą. Nie mają jednej zamkniętej ogólnopolskiej listy czterech czy pięciu długich książek, które każda klasa musi przeczytać w identycznym zestawie.

Zamiast tego każdy uczeń ma w ciągu roku poznać przynajmniej cztery dłuższe teksty literackie. Nauczyciel i uczniowie wybierają je wspólnie z obszernej listy przykładowej lub spoza niej. Przy doborze mają być uwzględniane m.in. teksty dotyczące rodziny, przyjaźni, relacji rówieśniczych, emocji, natury, różnorodności i wspólnoty.

Dla rodzica i ucznia oznacza to jedną prostą zasadę: najpierw sprawdź listę swojej klasy, dopiero później szukaj konkretnego wydania książki.

W kolekcji Audioteki dla klas IV–VI znajdują się m.in.:

Sprawdź: Lektury dla klas IV–VI w Audiotece

Klasy V–VI nadal pracują według poprzedniej listy lektur

Tutaj łatwo o pomyłkę. Nowe zasady dotyczące klasy IV nie obejmują jeszcze piąto- i szóstoklasistów. W roku szkolnym 2026/2027 klasy V i VI realizują wcześniejszą podstawę programową.

W obowiązującym je programie do książek poznawanych w całości należą:

„Akademia Pana Kleksa” Jana Brzechwy,
„Kajko i Kokosz. Szkoła latania” Janusza Christy,
„Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa” C.S. Lewisa,
„Chłopcy z Placu Broni” Ferenca Molnára
oraz „Hobbit, czyli tam i z powrotem” J.R.R. Tolkiena.

Poza nimi uczniowie poznają również krótsze utwory i fragmenty, w tym opowiadania o Mikołajku, bajki Krasickiego, fragmenty „Pana Tadeusza”, mity oraz teksty biblijne.

Lektury w klasach VII–VIII: przed egzaminem bez zmiany podstawy

Siódmoklasiści i ósmoklasiści również pozostają w roku 2026/2027 przy dotychczasowej podstawie. Do książek obowiązkowo poznawanych w całości należą:

Do tego dochodzą krótsze utwory, fragmenty i poezja, m.in. treny Kochanowskiego, „Reduta Ordona”, „Świtezianka”, wskazane księgi „Pana Tadeusza”, „Latarnik”, fragmenty „Quo vadis” i „Syzyfowych prac”. Lista ta ma szczególne znaczenie dla uczniów klasy VIII, ponieważ właśnie z nią związany jest egzamin ósmoklasisty w 2027 roku.

Egzamin ósmoklasisty 2027: jak wykorzystać audiobooki podczas powtórki?

CKE opublikowała już harmonogram i materiały organizacyjne dotyczące egzaminu ósmoklasisty w 2027 roku. Tegoroczni ósmoklasiści przygotowują się jeszcze według dotychczasowej podstawy, więc nowych zasad obowiązujących obecnie w klasie IV nie należy przenosić na ich egzamin.

Przed egzaminem samo pamiętanie przebiegu fabuły nie wystarczy. Warto umieć wskazać bohaterów i ich relacje, problematykę utworu, najważniejsze motywy oraz konkretne wydarzenia, które można wykorzystać w argumentacji. Dlatego audio najlepiej stosować warstwowo: najpierw wrócić do pełnego utworu, później uporządkować wiedzę za pomocą opracowania, a następnie bez podpowiedzi spróbować odtworzyć najważniejsze informacje.

Przykładowo po „Kamieniach na szaniec” warto samodzielnie odpowiedzieć, które wydarzenie najlepiej pokazuje znaczenie przyjaźni i poświęcenia. Po „Małym Księciu” można przygotować przykłady związane z odpowiedzialnością, przyjaźnią czy samotnością. Przy „Balladynie” dobrze odtworzyć ciąg decyzji bohaterki i ich konsekwencje.

W naszej bibliotece dostępna jest również „Zemsta na lekturach. Megapowtórka przed egzaminem ósmoklasisty” Uli Hirniak „Polishglots”. Nagranie trwa 5 godzin i 33 minuty i obejmuje utwory wymagane na egzaminie – od „Akademii Pana Kleksa” i „Hobbita” po „Zemstę”, „Dziady”, „Balladynę”, „Kamienie na szaniec”, Kochanowskiego, Sienkiewicza i Żeromskiego.

Najlepsza zasada przed egzaminem? Nie słuchaj wyłącznie w tle. Po zakończeniu rozdziału albo opracowania zatrzymaj nagranie i spróbuj własnymi słowami powiedzieć, co właśnie zostało omówione. Dopiero wtedy okazuje się, co naprawdę zostało w pamięci.

Lektury w szkole średniej w 2026/2027: większe zmiany dopiero za rok

Uczniowie liceów i techników nie rozpoczęli jeszcze nauki według nowych podstaw programowych. Ich wdrażanie w szkołach ponadpodstawowych jest zaplanowane od 1 września 2027 roku, począwszy od pierwszych klas. Starsze roczniki mają kończyć edukację według dotychczasowych zasad.

Dlatego w roku szkolnym 2026/2027 punktem odniesienia pozostają dotychczasowe lektury. Na poziomie podstawowym są wśród nich m.in.:

Sprawdź: Lektury do szkoły średniej w Audiotece

Matura 2027: słuchanie pomaga powtarzać, ale warto pracować aktywnie

CKE opublikowała już harmonogram matury 2027, informacje organizacyjne oraz listy jawnych zadań do części ustnej z języka polskiego.

Audiobook przydaje się przy powrocie do książek omawianych rok czy dwa wcześniej. Można ponownie wejść w fabułę „Lalki”, przypomnieć sobie drogę Raskolnikowa w „Zbrodni i karze” albo usłyszeć dialogi z „Wesela” i „Dziadów” zamiast ograniczać powtórkę wyłącznie do streszczenia.

Przed maturą warto jednak przejść krok dalej: po wysłuchaniu utworu zapisać najważniejsze motywy, dobrać do nich konkretne sceny, połączyć książkę z kontekstami i sprawdzić, czy potrafimy wykorzystać ją w odpowiedzi bez zaglądania do opracowania. Audio świetnie odświeża pamięć, ale to samodzielna praca zamienia przypomnianą fabułę w materiał egzaminacyjny.

Audiobook czy książka? Przed lekcją i egzaminem najlepiej je połączyć

Nie trzeba wybierać jednej formy na zawsze. Audiobook może być pierwszym spotkaniem z historią, sposobem na powrót do trudniejszego rozdziału albo powtórką przed lekcją. Tekst papierowy lub cyfrowy przydaje się wtedy, kiedy trzeba zobaczyć zapis, znaleźć konkretny cytat lub dokładnie przeanalizować fragment.

W aplikacji można zatrzymywać nagranie, wracać do wcześniejszych partii i dopasować tempo słuchania. Dzięki temu kilkunastogodzinna książka nie musi oznaczać jednego wielkiego zadania do wykonania na ostatnią chwilę. Można rozłożyć ją na drogę do szkoły, kilka spacerów czy wieczorne sesje po jednym rozdziale.

To szczególnie ważne w roku, w którym zasady wyboru lektur zaczynają się różnić pomiędzy klasami. Najpierw sprawdzamy, co rzeczywiście czyta dana klasa, a potem wybieramy najwygodniejszą wersję książki.

Lektury szkolne 2026/2027 w Audiotece – od czego zacząć?

W tym roku najważniejsza jest klasa ucznia. Pierwszoklasista i czwartoklasista rozpoczęli naukę według nowej podstawy. Uczniowie klas II–III i V–VIII kontynuują wcześniejszy program, a licealiści i uczniowie techników większych zmian mogą spodziewać się od roku szkolnego 2027/2028.

Dlatego zamiast zaczynać od przypadkowej „listy lektur 2026/2027” znalezionej w wyszukiwarce, warto sprawdzić program swojej klasy, a następnie poszukać potrzebnego tytułu w naszym katalogu.

FAQ

Jakie klasy uczą się według nowej podstawy programowej w roku szkolnym 2026/2027?

W roku szkolnym 2026/2027 nowa podstawa programowa obowiązuje w klasach I i IV szkoły podstawowej. Uczniowie klas II, III oraz V–VIII realizują jeszcze dotychczasową podstawę programową.

Czy istnieje jedna obowiązkowa lista lektur dla klasy IV w 2026/2027?

W klasie IV nie obowiązuje jedna zamknięta lista dłuższych lektur wspólna dla wszystkich szkół. Uczeń powinien przeczytać w roku co najmniej cztery dłuższe teksty literackie, wybierane wspólnie przez nauczyciela i uczniów z listy przykładowej lub spoza niej.

Jakie lektury obowiązują na egzaminie ósmoklasisty w 2027 roku?

Ósmoklasiści zdający egzamin w 2027 roku przygotowują się jeszcze według dotychczasowej podstawy. Wśród książek poznawanych w całości znajdują się „Opowieść wigilijna”, „Zemsta”, „Kamienie na szaniec”, „Dziady część II”, „Mały Książę” i „Balladyna”; CKE wskazuje również krótsze utwory i fragmenty wymagane na egzaminie.

Czy w Audiotece można znaleźć lektury szkolne w wersji audio?

W Audiotece dostępna jest osobna kolekcja lektur szkolnych z podziałem m.in. na klasy I–III, IV–VI, VII–VIII oraz szkołę średnią. W katalogu znajdują się pełne audiobooki, a przy części tytułów także słuchowiska i wersje z opracowaniem.

Czego szukasz?

Przewodnik po lekturach szkolnych w wersji audio [rok szkolny 2026/2027]