Powrót twórcy polskiej fantastyki: Krzysztof Piskorski wydaje nową powieść po latach przerwy

Dziesięć lat. Tyle minęło od premiery „Czterdzieści i cztery”, powieści, za którą Krzysztof Piskorski zdobył najważniejsze polskie nagrody fantastyczne. Teraz autor „Cieniorytu” i „Zadry” wraca do literatury z „Osnową” – mroczną historią o grupie dawnych przyjaciół, dziecięcej wyprawie do miejsca, które nie powinno istnieć, i przeszłości, która po latach domaga się rozliczenia. Książka ukazała się 9 września 2026 roku, a od 16 września można słuchać jej także w Audiotece. Audiobook trwa 10 godzin i 39 minut, a historię interpretują Mateusz Drozda i Karol Kunysz.

Czego dowiesz się z artykułu?

• Dlaczego „Osnowa” jest tak znaczącym powrotem Krzysztofa Piskorskiego;
• o czym opowiada nowa powieść autora „Cieniorytu”;
• co robił pisarz podczas dziesięcioletniej przerwy od wydawania powieści;
• za jakie książki Piskorski otrzymał Nagrody im. Janusza A. Zajdla;
• kto czyta audiobook „Osnowa” i ile trwa nagranie;
• po które wcześniejsze historie Piskorskiego warto sięgnąć w Audiotece.

Krzysztof Piskorski wraca po 10 latach. „Osnowa” kończy długą literacką ciszę

W przypadku „Osnowy” określenie „długo wyczekiwany powrót” nie jest marketingową przesadą. Poprzednia powieść Krzysztofa Piskorskiego, „Czterdzieści i cztery”, miała premierę 29 września 2016 roku. „Osnowa” ukazała się 9 września 2026 roku – niemal dokładnie dekadę później.

Co więcej, Piskorski zniknął z regularnego życia literackiego właściwie w chwili, gdy jego pozycja w polskiej fantastyce była wyjątkowo mocna. Najpierw zdobył Nagrodę im. Janusza A. Zajdla za „Cienioryt”, a następnie powtórzył ten sukces dzięki „Czterdzieści i cztery”. Ta druga powieść przyniosła mu również główną Nagrodę Literacką im. Jerzego Żuławskiego.

Dlatego „Osnowa” nie jest po prostu kolejną premierą uznanego autora. To pierwsza nowa powieść Piskorskiego od czasu książki, która w 2017 roku zebrała komplet najważniejszych wyróżnień polskiego środowiska fantastycznego.

I jest jeszcze jeden ciekawy szczegół: autor wraca zupełnie inną historią. Nie kontynuuje bezpośrednio steampunkowego świata „Zadry” i „Czterdzieści i cztery”. Zamiast XIX-wiecznej alternatywnej Europy proponuje opowieść wyrastającą z dzieciństwa w Polsce lat 90., pamięci i czegoś znacznie bardziej niepokojącego niż nostalgia.

Pięcioro dzieci weszło do Złotej Doliny. Wróciła tylko czwórka

O czym jest “Osnowa”? Trójkę przyjaciół łączy ponura tajemnica z przeszłości, książka, która zerwała ich więzi, oraz coś, co wydarzyło się wiele lat wcześniej i nigdy naprawdę nie zostało naprawione. Dopiero dodatkowe materiały wydawcy pokazują, jak mocny jest punkt wyjścia tej historii.

Bohaterowie „Osnowy” są dziś około czterdziestki, ale jako dzieci odkryli przejście z Polski lat 90. do Złotej Doliny – miejsca funkcjonującego według reguł znacznie dziwniejszych i mroczniejszych niż baśń. Do tego świata weszło ich pięcioro. Wróciło czworo.

Mijają dekady. Dawni przyjaciele przestają być przyjaciółmi. Pozostają poczucie winy, niedopowiedzenia i książka, która – zamiast wyjaśnić wydarzenia – fałszuje ich znaczenie. Kiedy jednak pojawia się znak związany z przeszłością, staje się jasne, że historia wcale się nie skończyła. Bohaterowie będą musieli wrócić do tego, co kiedyś zepsuli.

To bardzo dobry punkt wyjścia dla Piskorskiego, bo pozwala mu robić to, z czego jego proza była znana już wcześniej: wychodzić od rozpoznawalnej konwencji, a następnie przesuwać jej granice.

„Osnowę” można więc zacząć jak opowieść o grupie ludzi konfrontujących się z traumą z dzieciństwa. Chwilę później wchodzą do niej mity, pamięć, fantastyka i pytanie, czy historie, które opowiadamy o własnej przeszłości, nie zaczynają z czasem zmieniać samej przeszłości.

„Osnowa” nie mieści się w jednym gatunku

W Audiotece znajdziecie „Osnowę” w dziale z fantasy, ale sama powieść wyraźnie lubi wymykać się prostym szufladkom. Historia porusza się na granicy różnych gatunków i opowiada nie tylko o nadprzyrodzonych potęgach, lecz także o pamięci, wyobraźni, upływie czasu oraz o tym, jak wielkie historie i mity potrafią kształtować człowieka.

Można znaleźć tu coś z dark fantasy, coś z tajemnicy rozpisanej na dwa momenty życia bohaterów i coś z opowieści o powrocie do dziecięcego świata, który po latach przestaje wyglądać tak samo. „Postbaśń” – określenie użyte przy prezentacji książki – jest tutaj wyjątkowo trafne.

Baśniowe przejście do innego świata nie oznacza bowiem spełnienia marzenia. Dorosłość nie pozwala już patrzeć na tamte wydarzenia oczami dziecka, a sama wyprawa zostawiła po sobie realne konsekwencje.

Najciekawszy wydaje się właśnie ten kontrast: fantastyczne miejsce kontra bardzo ludzkie pytanie o winę. Nie chodzi wyłącznie o to, co żyje po drugiej stronie. Chodzi również o to, co bohaterowie zabrali stamtąd ze sobą – nawet jeśli przez lata próbowali o tym nie mówić.

Piskorski zamilkł jako powieściopisarz, ale… nie przestał tworzyć światów

Dziesięć lat bez nowej powieści może sugerować całkowite zniknięcie autora. W przypadku Krzysztofa Piskorskiego byłoby to jednak mocno mylące.

Podczas literackiej przerwy zajmował się między innymi projektowaniem gier. Wśród projektów, przy których pracował, wydawca wymienia „Tainted Grail” oraz „Lands of Evershade”. Sam Piskorski opowiada o tym okresie, a także o różnicach między projektowaniem gry a pisaniem powieści, w rozmowie dla podcastu Wydawnictwa Literackiego, którego można posłuchać bezpłatnie również w Audiotece.

To ciekawy kontekst dla „Osnowy”. Piskorski nie spędził dekady z dala od konstruowania fikcyjnych rzeczywistości – po prostu przez dużą część tego czasu robił to w innym medium.

A projektowanie gry narracyjnej i pisanie powieści stawiają przed twórcą trochę inne zadania. W książce autor kontroluje kolejność odkrywania historii. W grze odbiorca może dostać większy wpływ na tempo i kierunek poznawania świata. W obu przypadkach potrzeba jednak tego samego fundamentu: reguł, konsekwencji i świata na tyle spójnego, aby odbiorca chciał sprawdzić, co znajduje się za kolejnym zakrętem.

Dlatego „Osnowę” można potraktować nie tylko jako powrót po przerwie, ale też jako pierwszą powieść Piskorskiego po dekadzie doświadczeń zdobywanych w innych formach opowiadania.

„Osnowa” jako audiobook. Mateusz Drozda i Karol Kunysz prowadzą przez nową historię Piskorskiego

Od 16 września 2026 roku „Osnowy” można słuchać w Audiotece. Wersja audio trwa 10 godzin i 39 minut, a za mikrofonem spotykają się Mateusz Drozda i Karol Kunysz. Te dwa głosy idealnie pasują do opowieści o przeszłości i teraźniejszości, pamięci oraz różnych perspektywach na wydarzenia, które przed laty połączyły bohaterów. Nie zdradzając konstrukcji samej powieści: „Osnowa” zdecydowanie nie jest historią, w której istnieje tylko jedna prosta wersja dawnych zdarzeń.

Pełny audiobook jest już u nas dostępny, więc nie trzeba czekać na audio po premierze papierowej. Książka ukazała się 9 września, a dokładnie tydzień później – 16 września – premierę miała wersja audio. Jeśli więc przez ostatnich dziesięć lat czekaliście właśnie na nową powieść Piskorskiego, możecie już wejść w „Osnowę” słuchawkami.

Od czego zacząć Krzysztofa Piskorskiego? W Audiotece czeka też „Zadra”

„Osnowa” jest samodzielną historią, dlatego nie trzeba znać wcześniejszych powieści Piskorskiego, żeby po nią sięgnąć. Jeśli jednak po ponad dziesięciu godzinach będziecie mieli ochotę zostać z wyobraźnią autora na dłużej, u nas znajdziecie również „Zadrę”.

To zupełnie inny rodzaj fantastyki. „Zadra” zabiera słuchacza do alternatywnego 1819 roku, w którym odkrycie energii próżni odmieniło rozwój technologii i historię Europy. Nad kontynentem biegną etherowe kolejki, naukowcy budują niezwykłe maszyny, a Polacy wiążą swoje nadzieje z Napoleonem i kolonizacją Nowej Europy.

Brzmi wystarczająco szalenie? To dopiero początek. W świecie Piskorskiego spotykają się szable i etherowe kulomioty, powietrzna kolej, telepatyczne urządzenia, magia i alternatywna historia epoki napoleońskiej.

Audiobook „Zadra” trwa 22 godziny i 32 minuty, czyta go Jarosław Boberek, a tytuł jest obecnie dostępny w ramach Audioteka Klub. To dobry wybór szczególnie dla tych osób, które po „Osnowie” będą chciały zobaczyć Piskorskiego w zupełnie innym trybie: nie kameralnej tajemnicy z przeszłości, lecz pełnego rozmachu worldbuildingu i alternatywnej historii.

„Czterdzieści i cztery” jako audioserial

Jest jeszcze jeden sposób na poznanie fantastyki Piskorskiego: „Czterdzieści i cztery” przygotowaliśmy jako rozbudowaną produkcję audio z wieloosobową obsadą. Wśród głosów znaleźli się m.in. Jarosław Boberek, Maria Peszek i Mateusz Król, a oprócz nich kilkunastu kolejnych aktorów, w tym Mariusz Bonaszewski, Jan Peszek, Wojciech Malajkat czy Filip Kosior. Pełna wersja trwa 17 godzin i 34 minuty.

Historia rozpoczyna się w 1844 roku. Eliza Żmijewska trafia do alternatywnej Europy, gdzie technologia oparta na etherze spotyka się ze słowiańską magią, a równoległe światy zostały połączone bramami. Bohaterka ma wykonać wyrok na człowieku, którego kiedyś uważała za przyjaciela – ale jej misja okazuje się tylko początkiem znacznie większego konfliktu.

Produkcja funkcjonuje również jako 12-odcinkowy audioserial, a pierwszego odcinka można posłuchać po zalogowaniu bezpłatnie.

FAQ

Kiedy ukazała się „Osnowa” Krzysztofa Piskorskiego?

„Osnowa” Krzysztofa Piskorskiego ukazała się 9 września 2026 roku, niemal dziesięć lat po premierze jego poprzedniej powieści „Czterdzieści i cztery”. Audiobook miał premierę 16 września 2026 roku.

O czym jest „Osnowa” Krzysztofa Piskorskiego?

„Osnowa” opowiada o dawnych przyjaciołach, których łączy mroczna tajemnica z dzieciństwa i wyprawa do niezwykłej Złotej Doliny. Po latach bohaterowie muszą zmierzyć się z tym, co wydarzyło się w przeszłości, oraz spróbować naprawić skutki swoich dawnych decyzji.

Kto czyta audiobook „Osnowa”?

Audiobook „Osnowa” czytają Mateusz Drozda i Karol Kunysz. Nagranie trwa 10 godzin i 39 minut i jest dostępne w Audiotece w języku polskim.

Jak długo Krzysztof Piskorski nie wydawał nowej powieści?

Krzysztof Piskorski wrócił z nową powieścią po niemal dziesięciu latach przerwy. „Czterdzieści i cztery” ukazało się 29 września 2016 roku, natomiast premiera „Osnowy” odbyła się 9 września 2026 roku. W czasie tej przerwy autor zajmował się m.in. tworzeniem gier, w tym projektów „Tainted Grail” i „Lands of Evershade”.