Hamish Macbeth – kolejność tomów. Przewodnik po kryminalnej serii M.C. Beaton

Mała szkocka wieś, mieszkańcy wiedzący o sobie niemal wszystko i policjant, który za wszelką cenę unika awansu. W takim otoczeniu M.C. Beaton osadziła serię o Hamishu Macbecie – rudowłosym posterunkowym z Lochdubh, obdarzonym świetną intuicją, znajomością ludzkich charakterów i zdecydowanie mniejszą ochotą na zawodową karierę. Książki łączą klasyczną zagadkę kryminalną z humorem, szkockim krajobrazem i obserwacją życia niewielkiej społeczności. W Audiotece dostępne są obecnie 24 pierwsze tomy cyklu. Od czego zacząć i czy trzeba słuchać ich po kolei?

Czego dowiesz się z tego artykułu?

• Kim jest Hamish Macbeth i dlaczego nie marzy o awansie; 
• w jakiej kolejności słuchać audiobooków M.C. Beaton;
• czym wyróżniają się kryminały osadzone w Lochdubh;
• czy każdy tom opowiada osobną historię;
• które części warto wybrać na początek.

Kim jest M.C. Beaton?

M.C. Beaton to pseudonim Marion Chesney, szkockiej pisarki znanej przede wszystkim z dwóch popularnych serii kryminalnych: o Hamishu Macbecie oraz Agacie Raisin. Autorka pisała także powieści historyczne i romanse, często używając innych pseudonimów.

Pomysł na serię o szkockim posterunkowym narodził się podczas pobytu w hrabstwie Sutherland, na północy Szkocji. Beaton zobaczyła tam krajobraz sprzyjający klasycznej historii detektywistycznej: odległe miejscowości, surowe góry i zamkniętą grupę ludzi, wśród których każdy może mieć sekret.

Pierwsza powieść o Hamishu Macbecie, „Death of a Gossip”, ukazała się w 1985 roku. Seria rozwijała się przez kolejne dekady i doczekała się ponad trzydziestu powieści, krótszych opowiadań oraz telewizyjnej adaptacji BBC.

Kim jest Hamish Macbeth?

Hamish Macbeth jest miejscowym policjantem w fikcyjnej szkockiej wiosce Lochdubh. Mieszka na posterunku, hoduje zwierzęta, uprawia warzywa i doskonale orientuje się we wszystkim, co dzieje się w okolicy. Oficjalnie uchodzi za człowieka leniwego, pozbawionego ambicji i niezbyt przejętego służbowymi obowiązkami. W rzeczywistości ma wyjątkową zdolność obserwacji oraz rozumienia ludzi.

Hamish nie marzy o przeniesieniu do dużego miasta ani o wyższym stanowisku. Chce pozostać w Lochdubh, dlatego niekiedy celowo pozwala przełożonym przypisać sobie sukces jego śledztwa. Awans oznaczałby konieczność opuszczenia miejsca, w którym czuje się u siebie.

Jako najstarszy z siedmiorga rodzeństwa pomaga finansowo rodzicom i młodszym braciom oraz siostrom. Jego pozorna beztroska kryje więc odpowiedzialność i przywiązanie do rodziny. Ważną rolę w serii odgrywają też jego uczuciowe perypetie – zwłaszcza relacja z Priscillą Halburton-Smythe oraz późniejsza znajomość z reporterką Elspeth Grant.

Lochdubh – szkocka wieś pełna sekretów

Lochdubh jest miejscowością fikcyjną, osadzoną w prawdziwym hrabstwie Sutherland. Nazwa oznacza po gaelicku „czarne jezioro”. W książkach pojawiają się również autentyczne szkockie miasta, między innymi Inverness, Dornoch i Dingwall.

Wieś stanowi serce całej serii. Hamish zna mieszkańców, ich rodziny, dawne konflikty i codzienne przyzwyczajenia. Dzięki temu zauważa szczegóły pomijane przez policjantów przyjeżdżających ze Strathbane. Jego przełożeni opierają się na procedurach, natomiast on słucha plotek, obserwuje reakcje i pamięta o urazach ciągnących się przez wiele lat.

W Lochdubh pojawiają się stałe postacie: doktor Brodie i jego żona Angela, plotkujące bliźniaczki Nessie i Jessie Currie, rybak Archie Maclean, pastor Wellington z żoną czy właściciel lokalnego sklepu, pan Patel. To oni tworzą społeczność, dzięki której seria ma własny rytm i charakter.

Hamish Macbeth – kolejność tomów dostępnych w Audiotece

Audiobooków najlepiej słuchać zgodnie z numeracją. Każdy tom zawiera osobną zagadkę kryminalną, ale w tle rozwijają się relacje Hamisha, jego konflikty z przełożonymi oraz życie mieszkańców Lochdubh.

Kolejność 24 części dostępnych w Audiotece wygląda następująco:

1. „Hamish Macbeth i śmierć plotkary”
2. „Hamish Macbeth i śmierć łajdaka”
3. „Hamish Macbeth i śmierć obcego”
4. „Hamish Macbeth i śmierć żony idealnej”
5. „Hamish Macbeth i śmierć bezwstydnicy”
6. „Hamish Macbeth i śmierć snobki”
7. „Hamish Macbeth i śmierć żartownisia”
8. „Hamish Macbeth i śmierć obżartucha”
9. „Hamish Macbeth i śmierć wędrowca”
10. „Hamish Macbeth i śmierć uwodziciela”
11. „Hamish Macbeth i śmierć zrzędy”
12. „Hamish Macbeth i śmierć macho”
13. „Hamish Macbeth i śmierć dentysty”
14. „Hamish Macbeth i śmierć scenarzysty”
15. „Hamish Macbeth i śmierć nałogowca”
16. „Hamish Macbeth i śmierć śmieciarza”
17. „Hamish Macbeth i śmierć celebrytki”
18. „Hamish Macbeth i śmierć osady”
19. „Hamish Macbeth i śmierć oszczercy”
20. „Hamish Macbeth i śmierć nudziarza”
21. „Hamish Macbeth i śmierć marzycielki”
22. „Hamish Macbeth i śmierć pokojówki”
23. „Hamish Macbeth i śmierć milusińskiej”
24. „Hamish Macbeth i śmierć czarownicy”

„Hamish Macbeth i śmierć plotkary” – początek serii

Pierwszy tom najlepiej przedstawia bohatera, Lochdubh i styl całego cyklu. W „Hamish Macbeth i śmierć plotkary” Hamish trafia na kurs wędkarski prowadzony w odległej szkockiej okolicy. Spokojny pobyt zostaje zakłócony przez kobietę lubiącą rozgłaszać cudze sekrety i wywoływać konflikty. Kiedy plotkara ginie, lista osób mających powód, by jej nienawidzić, okazuje się wyjątkowo długa.

To klasyczna zagadka zamkniętego kręgu podejrzanych. M.C. Beaton korzysta z dobrze znanego schematu, ale dodaje do niego szkocki humor, niewygodną pogodę i bohatera, który potrafi zdobywać informacje, nie wzbudzając większych podejrzeń.

„Śmierć łajdaka” i „Śmierć obcego” – Hamish nabiera rozpędu

W drugim tomie centrum historii stanowi człowiek, którego zachowanie szybko budzi niechęć otoczenia. M.C. Beaton ponownie wykorzystuje motyw ofiary mającej wielu wrogów. Hamish musi oddzielić prawdziwy motyw od zwykłych urazów i sąsiedzkich antypatii.

„Hamish Macbeth i śmierć obcego” prowadzi natomiast do społeczności, która z rezerwą traktuje przyjezdnych. W małych miejscowościach obcy łatwo staje się źródłem podejrzeń, ale równie dobrze może ujawnić konflikty skrzętnie ukrywane przez mieszkańców.

Oba tomy pokazują najważniejszą cechę Hamisha: zdolność rozumienia lokalnych układów. Nie rozwiązuje spraw wyłącznie dzięki dowodom. Wie, kto z kim nie rozmawia, kto boi się plotek i kto udaje obojętność.

Zbrodnie ukryte pod codziennymi rolami

Tytuły kolejnych części często nazywają ofiarę przez jej najbardziej widoczną cechę albo społeczną rolę. Pojawiają się między innymi żona uznawana za wzór, snobka, żartowniś, obżartuch, zrzęda, macho, dentysta i scenarzysta.

Ten zabieg pasuje do świata serii. W niewielkiej społeczności ludzie łatwo zostają sprowadzeni do jednej cechy, zawodu albo reputacji. M.C. Beaton stopniowo pokazuje jednak, że pod etykietą kryje się znacznie więcej: sekret, dawna krzywda, manipulacja lub życie zupełnie inne od tego, co widzą sąsiedzi.

Hamish nie ufa pierwszym opiniom. Wie, że wiejska reputacja może być przydatną wskazówką, ale równie często odciąga uwagę od faktów.

„Śmierć dentysty”, „Śmierć scenarzysty” i „Śmierć celebrytki”

Seria chętnie wykorzystuje postacie związane z konkretnym zawodem albo publicznym wizerunkiem. Dentysta może znać sekrety pacjentów, scenarzysta potrafi manipulować opowieścią, a celebrytka przyciąga uwagę ludzi, którzy chcą znaleźć się blisko sławy.

W tych tomach Lochdubh i okolice zderzają się z osobami przybywającymi z zewnątrz. Ich obecność zakłóca lokalny rytm, budzi zazdrość albo uruchamia stare konflikty. Hamish, niepozorny i traktowany z góry, może spokojnie obserwować sytuację, zanim inni śledczy zrozumieją, że wydarzenia wcale nie są tak proste, jak początkowo zakładali.

„Śmierć osady” – gdy zagrożone jest całe miejsce

Osiemnasty tom mocniej niż wcześniejsze części wiąże zagadkę z losem lokalnej społeczności. W serii o Hamishu Macbecie miejsca nie są neutralnym tłem. Zamknięcie posterunku, utrata pracy, napływ nowych mieszkańców czy zmiany gospodarcze mogą zagrozić całemu sposobowi życia.

Hamish broni Lochdubh nie dlatego, że pragnie uchodzić za bohatera. Po prostu nie chce, by ludzie z zewnątrz decydowali o przyszłości miejsca bez zrozumienia jego mieszkańców. To jedna z przyczyn, dla których jego brak ambicji zawodowej z czasem zaczyna wyglądać inaczej – bardziej jak świadomy wybór niż słabość.

„Śmierć oszczercy”, „Śmierć nudziarza” i „Śmierć marzycielki”

Późniejsze tomy rozwijają znane elementy serii, ale coraz częściej pokazują również konsekwencje słów, reputacji i wyobrażeń. Oszczerstwo może zniszczyć człowieka, nudziarz może skrywać więcej, niż sugeruje jego publiczny wizerunek, a marzenia potrafią doprowadzić do decyzji groźnych dla innych.

M.C. Beaton zachowuje lekki ton, choć pod powierzchnią humoru pojawiają się całkiem poważne obserwacje o samotności, potrzebie uznania i pragnieniu innego życia.

„Śmierć pokojówki”, „Śmierć milusińskiej” i „Śmierć czarownicy”

W tomach 22-24 Hamish nadal działa po swojemu: nie spieszy się z wnioskami, nie ufa oficjalnym wersjom wydarzeń i wykorzystuje swoją wiedzę o lokalnych charakterach.

„Śmierć pokojówki” prowadzi do świata zależności między pracodawcami a osobami wykonującymi niewidoczną pracę. „Śmierć milusińskiej” bawi się kontrastem między łagodnym wizerunkiem a skrywanymi emocjami. „Śmierć czarownicy” wprowadza natomiast motyw przesądów, lęku przed klątwą i siły, jaką może zyskać człowiek umiejący wykorzystać cudzą wiarę w zjawiska nadprzyrodzone.

Dwudziesty czwarty tom nie zamyka całej serii, ale kończy obecny zestaw polskich audiobooków dostępnych w Audiotece.

Czy trzeba słuchać serii od pierwszego tomu?

Każda książka zawiera osobną zagadkę kryminalną, dlatego można wybrać dowolny tom i zrozumieć główne śledztwo. Autorka przypomina najważniejsze informacje o Hamishu, Lochdubh i jego relacjach z mieszkańcami.

Słuchanie zgodnie z kolejnością daje jednak znacznie większą przyjemność. W tle rozwija się życie uczuciowe Hamisha, zmieniają się jego relacje z Priscillą, przełożonymi i mieszkańcami. Powracają też postacie znane z wcześniejszych części, a niektóre żarty i konflikty nabierają znaczenia dopiero po poznaniu ich historii.

Najlepszym punktem startowym pozostaje więc „Hamish Macbeth i śmierć plotkary”.

Czy seria o Hamishu Macbecie jest cosy crime?

Tak. To klasyczny przykład cosy crime, choć poszczególne historie dotyczą morderstw. Autorka nie skupia się na drastycznych opisach ani brutalnej analizie miejsca zbrodni. Najważniejsza jest zagadka, lokalna społeczność i sposób dochodzenia do prawdy.

Charakterystyczne elementy tego nurtu są tu bardzo wyraźne:

• niewielka społeczność pełna powracających postaci;
• detektyw korzystający z intuicji i znajomości ludzi;
• ograniczona liczba podejrzanych;
• humor łagodzący temat zbrodni;
• malownicze miejsce, do którego odbiorca chce wracać;
• śledztwo oparte na rozmowach, sekretach i obserwacji.

Seria będzie dobrym wyborem dla fanów Agathy Christie, Agathy Raisin i kryminałów, w których atmosfera oraz bohaterowie są równie ważni jak rozwiązanie zagadki.

Hamish Macbeth a Agatha Raisin – czym różnią się serie M.C. Beaton?

Agatha Raisin jest energiczna, impulsywna i bardzo zależy jej na uznaniu. Chce odnosić sukcesy, przyciągać uwagę i udowadniać swoją wartość. Hamish reprezentuje niemal przeciwną postawę. Unika awansu, nie chce rozgłosu i najchętniej pozostałby niezauważony.

Różni się też sceneria. Agatha działa w angielskich Cotswolds, natomiast Hamish mieszka w szkockich Highlands. Seria o nim jest mocniej związana z surowym krajobrazem, odległymi osadami i życiem społeczności oddalonej od większych miast.

Oba cykle łączy lekki ton, humor i kryminalna zagadka. Osoby znające już Agathę Raisin prawdopodobnie szybko odnajdą się również w Lochdubh, choć relacja z głównym bohaterem będzie zupełnie inna.

Czy powstał serial o Hamishu Macbecie?

W latach 1995–1997 BBC Scotland emitowało serial „Hamish Macbeth”, w którym główną rolę zagrał Robert Carlyle. Produkcja liczyła trzy sezony.

Ekranizacja dość swobodnie potraktowała książkowy materiał. Zachowała imię bohatera i nazwę miejscowości, ale zmieniła wiele postaci, fabuł i elementów tonu. M.C. Beaton otwarcie mówiła, że telewizyjna wersja nie odpowiadała stworzonemu przez nią wizerunkowi Hamisha.

Serial zdobył jednak własną grupę fanów i pomógł spopularyzować bohatera. Osoby znające ekranizację mogą być zaskoczone, jak wiele różni ją od powieściowego cyklu.

Dlaczego warto słuchać serii w Audiotece?

Audiobooki dobrze oddają niespieszny rytm kryminałów M.C. Beaton. Można słuchać ich podczas podróży, spaceru albo spokojnego wieczoru, stopniowo poznając kolejne tajemnice Lochdubh. Poszczególne części nie wymagają intensywnego śledzenia wielu skomplikowanych linii fabularnych, ale nadal potrafią zaskoczyć rozwiązaniem.

Audioteka pozwala zebrać całą serię na jednej półce i przechodzić bezpośrednio od jednego śledztwa do następnego. Dostępne są aż 24 pierwsze tomy, dlatego Hamish Macbeth może towarzyszyć słuchaczowi przez wiele tygodni.

Szczególnie wysoko oceniono między innymi „Śmierć śmieciarza”, „Śmierć celebrytki”, „Śmierć osady”, „Śmierć marzycielki” i „Śmierć milusińskiej”.

Który tom wybrać na początek?

Najlepszym wyborem jest „Hamish Macbeth i śmierć plotkary”, ponieważ przedstawia bohatera oraz zasady świata. Jeśli zależy ci na bardzo wysoko ocenianej części i nie przeszkadza wejście w serię w późniejszym miejscu, możesz sięgnąć po „Śmierć śmieciarza” albo „Śmierć celebrytki”.

Fani historii o zamkniętych społecznościach mogą wybrać „Śmierć osady”. Osoby lubiące motywy przesądów i tajemnic powinny zwrócić uwagę na „Śmierć czarownicy”, natomiast dla słuchaczy ceniących satyrę na świat mediów ciekawą propozycją będzie „Śmierć celebrytki”.

Mimo możliwości rozpoczęcia od dowolnej części warto dać Hamishowi czas. Urok serii rośnie wraz z poznawaniem jego sąsiadów, zwierząt, uczuciowych niepowodzeń i kolejnych sposobów na uniknięcie awansu.

Podsumowanie

• Seria M.C. Beaton opowiada o szkockim policjancie Hamishu Macbecie, który rozwiązuje zbrodnie dzięki intuicji i znajomości mieszkańców Lochdubh.
• W Audiotece dostępne są 24 pierwsze tomy – od „Śmierci plotkary” do „Śmierci czarownicy”.
• Każda część zawiera osobną zagadkę, ale słuchanie zgodnie z kolejnością pozwala śledzić rozwój relacji i życie całej społeczności.
• Książki należą do nurtu cozy crime: łączą morderstwo, humor, malowniczą scenerię i śledztwo bez rozbudowanych opisów przemocy.
• Najlepiej rozpocząć od pierwszego tomu, a potem stopniowo odkrywać kolejne tajemnice szkockiej wioski.