Fredrik Backman i jego twórczość – autor „Mężczyzny imieniem Ove” oraz audiobooki na emocjonalny reset

Są autorzy, po których książki sięga się wtedy, gdy potrzebna jest mocna historia, ale bez cynizmu. Fredrik Backman należy właśnie do tej grupy. Pisze o ludziach trudnych, samotnych, poranionych, czasem nieznośnych, ale robi to tak, że po kilku rozdziałach zaczynamy rozumieć ich lepiej niż własnych sąsiadów. Autor „Mężczyzny imieniem Ove” ma talent do emocjonalnego rozbrajania czytelnika. Po jakie tytuły warto sięgnąć?

Czego dowiesz się z tego artykułu?

• Kim jest Fredrik Backman i dlaczego jego książki zdobyły tak dużą popularność;
• od czego zacząć czytanie albo słuchanie jego powieści;
• czym różni się „Mężczyzna imieniem Ove” od „Niespokojnych ludzi” i trylogii „Miasto niedźwiedzia”;
• jakie audiobooki Fredrika Backmana są dostępne w Audiotece;
• dla kogo jego twórczość będzie najlepszym wyborem.

Kim jest Fredrik Backman?

Fredrik Backman urodził się 2 czerwca 1981 roku w Brännkyrka w Szwecji. Zanim został jednym z najpopularniejszych współczesnych szwedzkich pisarzy, pracował jako dziennikarz, felietonista i bloger. Wychowywał się w Helsingborgu, pisał m.in. dla „Helsingborgs Dagblad” i „Moore Magazine”, a jako powieściopisarz zadebiutował w 2012 roku książką „Mężczyzna imieniem Ove”.

Ten debiut bardzo szybko okazał się czymś więcej niż jednorazowym sukcesem. Historia zgorzkniałego Ovego, który po stracie ukochanej żony nie widzi dla siebie miejsca w świecie, trafiła do czytelników w wielu krajach. Backman zyskał opinię autora potrafiącego łączyć ciepło z melancholią, komedię z dramatem i prostą codzienność z pytaniami o sens życia, żałobę, przyjaźń oraz odpowiedzialność za innych.

Dlaczego książki Backmana tak mocno poruszają?

Backman pisze o emocjach bez patosu. Jego bohaterowie rzadko mówią wprost, że cierpią, bo zwykle wolą złościć się na źle zaparkowany samochód, irytującą sąsiadkę, niesprawiedliwość w lokalnym klubie hokejowym albo cudzą niekompetencję. Pod powierzchnią tych drobnych konfliktów kryje się jednak coś poważniejszego: strata, lęk przed samotnością, poczucie odrzucenia, wstyd, żal albo tęsknota za kimś, kto nadawał światu sens.

Jego książki dają czytelnikom coś, co można nazwać emocjonalnym resetem. Backman nie udaje, że życie jest lekkie. Pokazuje raczej, że nawet w trudnych momentach człowiek może zostać przez kogoś zauważony. Czasem przez sąsiadów, czasem przez przyjaciół, czasem przez przypadkowych ludzi uwięzionych w mieszkaniu na sprzedaż, a czasem przez całą społeczność, która musi zmierzyć się z własnym milczeniem.

Kolejność czytania książek Fredrika Backmana

Twórczość Backmana można czytać w kilku porządkach. Jeśli zależy ci na poznawaniu autora od początku, warto iść chronologicznie. Jeśli natomiast chcesz dobrać książkę do nastroju, lepiej zacząć od tytułu odpowiadającego temu, czego teraz potrzebujesz: ciepła, humoru, mocniejszego dramatu albo opowieści o przyjaźni.

Proponowana kolejność dla nowych czytelników:

• „Mężczyzna imieniem Ove” – najlepsze pierwsze spotkanie z Backmanem;
• „Pozdrawiam i przepraszam” – historia o dziecięcej wyobraźni, rodzinie i żałobie;
• „Britt-Marie tu była” – dobra dla osób lubiących bohaterki zaczynające życie od nowa;
• „Niespokojni ludzie” – komedia o lęku, samotności i potrzebie bliskości;
• „Moi przyjaciele” – opowieść o przyjaźni, sztuce i młodych ludziach poturbowanych przez życie;
• „Miasto niedźwiedzia” – początek mocniejszej, społecznej trylogii;
• „My przeciwko wam” – drugi tom trylogii o Björnstad;
• „Zwycięzcy” – finał historii o miasteczku, lojalności, stracie i przebaczeniu.

Taki układ pozwala najpierw poznać lżejszą, bardziej obyczajową stronę autora, a dopiero później wejść w mroczniejsze Björnstad. Trylogię „Miasto niedźwiedzia” najlepiej czytać po kolei, bo kolejne tomy rozwijają losy tej samej społeczności i wracają do ran, których nie da się zamknąć jednym finałem.

„Mężczyzna imieniem Ove” – książka, od której zaczęła się międzynarodowa popularność

„Mężczyzna imieniem Ove” opowiada o człowieku, który stracił najważniejszą osobę w swoim życiu i nie bardzo wie, po co ma dalej istnieć. Ove ma twarde zasady, mało cierpliwości do ludzi i wyjątkowy talent do oceniania cudzych błędów. W świecie pełnym bałaganu, źle zaparkowanych aut i sąsiadów bez podstawowych umiejętności technicznych próbuje trzymać się rutyny, bo tylko ona jeszcze nadaje jego dniom porządek.

A potem pojawiają się nowi sąsiedzi, ciężarna Parvaneh, jej nieporadny mąż, dzieci i kot. To wystarczy, by życie Ovego zaczęło wyrywać się spod kontroli. Backman napisał powieść zabawną, ale jej humor nigdy nie unieważnia bólu. „Mężczyzna imieniem Ove” działa tak mocno, ponieważ pokazuje, że czasem największa pomoc przychodzi w formie kogoś, kto puka do drzwi w najmniej odpowiednim momencie. Książka doczekała się również ekranizacji.

„Niespokojni ludzie” – komedia o dorosłych na skraju wytrzymałości

„Niespokojni ludzie” to jedna z najbardziej pomysłowych powieści Backmana. Punkt wyjścia brzmi jak kryminał albo czarna komedia: nieudany napad na bank, ucieczka do mieszkania na sprzedaż, przypadkowi zakładnicy i policjanci próbujący ustalić, co właściwie się wydarzyło. Szybko okazuje się jednak, że prawdziwą zagadką nie jest sam napad, lecz ludzie, którzy znaleźli się w jednym mieszkaniu.

Backman pisze tu o panice, kredytach, relacjach, rodzicielstwie, samotności i tym dziwnym stanie, w którym dorośli niby jakoś funkcjonują, ale w środku często ledwo trzymają się w całości. To bardzo dobry audiobook dla osób, które lubią połączenie śmiechu i wzruszenia. Historia jest dynamiczna, pełna absurdów, a jednocześnie zaskakująco czuła wobec ludzkich słabości. Prawa do serialu na podstawie Niespokojnych ludzi zostały kupione przez Netflix.

Trylogia „Miasto niedźwiedzia” – Backman w najpoważniejszej odsłonie

Trylogia „Miasto niedźwiedzia” pokazuje, że Backman potrafi pisać także znacznie ciężej. Björnstad to małe miasteczko położone głęboko w lesie, w którym hokej jest czymś więcej niż sportem. Lokalna drużyna niesie nadzieje mieszkańców, a młodzi zawodnicy stają się symbolem przyszłości miejsca, które od dawna nie ma wielu powodów do dumy.

W pierwszym tomie dochodzi do aktu przemocy, który rozbija społeczność i zmusza mieszkańców do opowiedzenia się po którejś stronie. W kolejnych częściach Backman pokazuje konsekwencje tej decyzji: lojalność, strach, zmowę milczenia, rywalizację z sąsiednim Hed, rodzinne dramaty i pytanie o to, ile jesteśmy gotowi usprawiedliwić w imię wspólnoty. To książki trudniejsze emocjonalnie niż „Ove”, ale dla wielu czytelników właśnie one są najdojrzalszym osiągnięciem autora.

„Moi przyjaciele” – Backman o sztuce, młodości i więziach na całe życie

„Moi przyjaciele” to nowsza powieść Fredrika Backmana i zarazem historia opisywana jako bardzo osobista. Jej punktem wyjścia jest obraz, na którym większość ludzi widzi tylko morski pejzaż. Louisa, młoda dziewczyna marząca o sztuce, dostrzega jednak trzy drobne postacie na końcu mola. Za tym szczegółem kryje się historia sprzed ponad dwudziestu lat – opowieść o grupie nastolatków, którzy na opuszczonym pomoście szukali schronienia przed własną codziennością.

To Backman w tonie bardziej nostalgiczno-refleksyjnym. Pisze o przyjaźni, która potrafi ocalić przed samotnością, ale też o tym, że młodość bywa bezlitosna w swojej intensywności. „Moi przyjaciele” mogą być dobrym wyborem dla osób, które po „Mężczyźnie imieniem Ove” szukają kolejnej historii o ludziach pozornie niewidzialnych, a jednak zdolnych zostawić po sobie coś trwałego.

Fredrik Backman w Audiotece – audiobooki dostępne po polsku

W Audiotece dostępnych jest kilka audiobooków Fredrika Backmana w języku polskim. To świetna wiadomość, bo jego proza dobrze brzmi w interpretacji lektorskiej. Rytm zdań, ironia, powracające frazy i emocjonalne przełamania często zyskują dodatkową siłę, gdy słucha się ich w drodze, podczas spaceru albo spokojnego wieczoru.

Audiobooki Fredrika Backmana dostępne w Audiotece:

• „Mężczyzna imieniem Ove” – ocena użytkowników 4,9; lektor Marcin Popczyński; tłumaczenie Alicja Roseneau; czas: 9 godzin 17 minut; wydawnictwo Marginesy;
• „Niespokojni ludzie” – ocena użytkowników 4,6; lektor Marcin Popczyński; tłumaczenie Agata Teperek; czas: 9 godzin 38 minut; wydawnictwo Marginesy;
• „Moi przyjaciele” – lektor Wojciech Masiak; czas: 13 godzin 4 minuty; wydawnictwo Marginesy;
• „Miasto niedźwiedzia. Tom 1” – ocena użytkowników 4,5; lektor Wojciech Stagenalski; czas: 13 godzin 45 minut; wydawnictwo Marginesy;
• „My przeciwko wam. Tom 2” – ocena użytkowników 5,0; lektor Wojciech Stagenalski; czas: 14 godzin 55 minut; wydawnictwo Marginesy;
• „Zwycięzcy. Tom 3” – ocena użytkowników 4,8; lektor Wojciech Stagenalski; czas: 24 godziny 45 minut; wydawnictwo Marginesy.

FAQ

Czy książki Backmana trzeba czytać w kolejności wydania?

Nie trzeba, poza trylogią „Miasto niedźwiedzia”. Pojedyncze powieści, takie jak „Mężczyzna imieniem Ove”, „Niespokojni ludzie” czy „Moi przyjaciele”, można czytać niezależnie. Przy Björnstad kolejność ma znaczenie, ponieważ drugi i trzeci tom rozwijają konsekwencje wydarzeń z pierwszej części.

Czy „Niespokojni ludzie” są kryminałem?

To raczej komedia obyczajowa z elementami kryminału niż klasyczny kryminał. Jest napad, są zakładnicy i policyjne przesłuchania, ale najważniejsza okazuje się nie zagadka, lecz emocjonalne tło bohaterów. Backman wykorzystuje kryminalny punkt wyjścia, by opowiedzieć o lęku, wstydzie, rodzinie i potrzebie bycia zauważonym.

Czy „Miasto niedźwiedzia” jest książką sportową?

Hokej jest w tej trylogii bardzo ważny, ale „Miasto niedźwiedzia” nie jest po prostu powieścią sportową. Backman używa drużyny, lodowiska i lokalnej rywalizacji, by opowiedzieć o mechanizmach małej społeczności: lojalności, przemocy, presji grupy, milczeniu i odwadze sprzeciwu. Sport jest tu językiem, przez który miasteczko mówi o sobie.

Dla kogo audiobooki Backmana będą dobrym wyborem?

Audiobooki Backmana będą dobrym wyborem dla osób, które lubią historie pełne emocji, ale podane bez taniego sentymentalizmu. To propozycje dla słuchaczy szukających ciepła, humoru i bohaterów z krwi i kości. Szczególnie dobrze nadają się na dłuższe spacery, podróże i wieczory, gdy chce się posłuchać czegoś ludzkiego, mądrego i kojącego.

Czy książki Fredrika Backmana były ekranizowane?

Tak, kilka książek Fredrika Backmana doczekało się ekranizacji. Najbardziej znana jest historia Ovego – najpierw powstał szwedzki film „Mężczyzna imieniem Ove” z 2015 roku, a później amerykańska adaptacja „A Man Called Otto” z Tomem Hanksem. Na ekran trafiła także powieść „Britt-Marie tu była”, zekranizowana w Szwecji w 2019 roku. „Miasto niedźwiedzia” zostało zaadaptowane jako serial HBO, a „Niespokojni ludzie” doczekali się serialowej wersji Netfliksa. To pokazuje, że proza Backmana ma bardzo filmowy potencjał – opiera się na wyrazistych bohaterach, emocjonalnych konfliktach i historiach małych społeczności, które łatwo przenieść na ekran.