Kilkadziesiąt spraw komisarza Oczko mogłoby wystarczyć na dorobek niejednego autora. Tomasz Wandzel nie ogranicza się jednak do jednego bohatera ani nawet do jednego gatunku. Pisze kryminały policyjne, historie z prywatną detektywką, powieści obyczajowe i książki inspirowane dramatycznymi wydarzeniami historycznymi. Podpowiadamy, od którego audiobooka zacząć i po jakie tytuły sięgnąć poza jego najdłuższym cyklem.
Czego dowiesz się z artykułu?
- Kim jest Tomasz Wandzel;
- o czym opowiada seria z komisarzem Oczko;
- jakie inne cykle kryminalne stworzył autor;
- które samodzielne książki Wandzla warto poznać;
- co wybrać: kryminał, powieść historyczną czy literaturę obyczajową;
- których audiobooków można słuchać w Audiotece.
Kim jest Tomasz Wandzel?
Tomasz Wandzel urodził się w 1975 roku w Głuchołazach, a od 2004 roku mieszka z rodziną w Prabutach. To właśnie niewielkie miasto na Pomorzu często powraca w jego książkach – czasem jako pełnoprawne miejsce akcji, a czasem jako punkt, z którego bohaterowie wyjeżdżają i do którego po latach wracają.
Autor stracił wzrok w wieku 23 lat w wyniku postępującej jaskry. Opowiadał, że jego pisanie zaczęło się podczas długich podróży pociągiem między Prabutami a Trójmiastem. Zadebiutował w 2011 roku powieścią „Dom w chmurach”. Rok wcześniej zdobył pierwsze miejsce w ogólnopolskim konkursie na reportaż prasowy im. Macieja Szumowskiego.
Wandzel nie przywiązał się do jednej konwencji. W jego dorobku znajdują się kryminały, powieści sensacyjne, historie obyczajowe i książki historyczne. Był również stypendystą instytucji wspierających kulturę, w tym Marszałka Województwa Pomorskiego oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Największą rozpoznawalność przyniósł Wandzlowi cykl z komisarzem Krzysztofem Oczko, złożony z krótkich, dynamicznych kryminałów. Na stronie autora w Audiotece znajdują się już dziesiątki części serii, ale obok nich można znaleźć również historie o komisarzu Andrzeju Papaju, prywatnej detektyw Róży Wielopolskiej oraz liczne samodzielne powieści.
Komisarz Oczko – najdłuższa seria Tomasza Wandzla
Cykl rozpoczyna „Pierwsza sprawa”. Podkomisarz Krzysztof Oczko zaczyna pracę w Gdańsku i niemal od razu zajmuje się zaginięciem Anny Piotrowskiej. Kobieta wychodzi pobiegać i nie wraca do domu. Dwa dni później znika także jej trzyletnia córka.
W kolejnych częściach Oczko bada między innymi zabójstwa, zaginięcia, podejrzane wypadki, przestępstwa popełniane podczas świąt i sprawy prowadzące do świata mediów, polityki czy lokalnego biznesu. Ta seria to dobry wybór dla osób lubiących kryminały skupione na samym dochodzeniu. Wandzel nie rozciąga pojedynczej zagadki na kilkanaście godzin, tylko przedstawia tropy, podejrzanych i rozwiązanie w bardziej skondensowanej formie. To audiobooki, których można posłuchać podczas jednej dłuższej podróży albo kilku spacerów.
Czy serię z komisarzem Oczko trzeba poznawać po kolei?
Najbezpieczniej zacząć od „Pierwszej sprawy”, aby zobaczyć początek pracy Oczko w Gdańsku i poznać jego otoczenie. Większość tomów przedstawia jednak osobne dochodzenie, dlatego możliwe jest również wybieranie części na podstawie interesującego opisu. Chronologia ma większe znaczenie dla rozwoju bohaterów i ich prywatnych relacji niż dla zrozumienia pojedynczej zagadki.
Najlepsze samodzielne książki Tomasza Wandzla. Nasze TOP 5
Serie zajmują ważne miejsce w dorobku autora, jednak część jego najwyżej ocenianych audiobooków stanowią zamknięte historie. Pokazują też, że Wandzel potrafi wyjść daleko poza klasyczny kryminał policyjny.
„Ania z Zielonej Góry. Historia pewnego zaginięcia”
W sierpniu 2000 roku dziewiętnastoletnia Anna Szalej wychodzi na spacer i znika, pozostawiając kilkumiesięczną córkę. Policji udaje się jedynie ustalić, że kobieta legalnie przekroczyła granicę z Niemcami.
Osiemnaście lat później jej córka odkrywa, że rodzinna wersja wydarzeń nie musi być prawdziwa. Rozpoczyna prywatne śledztwo dotyczące nie tylko zaginięcia matki, ale również własnego pochodzenia.
To kryminał budowany wokół rodzinnych kłamstw, pamięci i sekretów pielęgnowanych przez całe pokolenie. Nie ma tu stałego policyjnego bohatera – centrum historii stanowi córka próbująca zrozumieć, kim naprawdę była jej matka.
„Mroczno”
Siedemnastoletnia Wiktoria Herman nie wraca ze szkoły. Jej matka natychmiast rozpoczyna poszukiwania, przekonana, że córkę spotkało coś złego. Zbierane informacje ujawniają jednak życie nastolatki, o którym najbliżsi nie mieli pojęcia.
„Mroczno” jest kryminałem o zaginięciu, ale także o różnicy między obrazem dziecka znanym rodzicom a jego prawdziwym życiem. Wandzel wykorzystuje śledztwo do stopniowego rozbijania przekonania, że bliskość automatycznie oznacza pełną wiedzę o drugiej osobie.
„Chłopiec z Kresów”
To jedna z najmocniej odbiegających od kryminału książek Wandzla. Akcja rozpoczyna się w 1943 roku na Kresach. Ośmioletni Henryk, oddany przez rodziców pod opiekę wuja, przypadkowo powoduje pożar obory. Przerażony możliwą karą ucieka i rozpoczyna wieloletnią tułaczkę, która prowadzi go przez powojenną Europę, Francję i Algierię.
Na pierwszym planie znajduje się dziecko próbujące odnaleźć rodzinę w świecie zniszczonym przez wojnę i przemoc. To powieść historyczno-obyczajowa inspirowana prawdziwymi losami, opowiadająca o wykorzenieniu, przetrwaniu i pamięci.
„Żółty długopis”
„Żółty długopis” pokazuje obyczajową stronę twórczości Wandzla. To zbiór siedmiu historii o ludziach pochodzących z Prabut, którzy wyjechali z rodzinnego miasta w poszukiwaniu kariery, spełnienia lub nowego życia.
Wśród bohaterów znajdują się malarz, zakonnica i kobieta pracująca w korporacji. Każde z nich wraca w rodzinne strony z innego powodu i musi skonfrontować młodzieńcze wyobrażenia z tym, jak naprawdę potoczyło się jego życie.
“Córka zakonnika”
Zaginięcie studentki Klementyny Wiertnickiej staje się dla gdańskich policjantów wyjątkowo trudną zagadką. Każdy nowy trop prowadzi w inną stronę, a osoby z otoczenia dziewczyny niewiele potrafią powiedzieć o jej życiu. Sprawę prowadzą komisarz Janusz Woronko i aspirant Katarzyna Solińska.
Śledztwo komplikuje się jeszcze bardziej, gdy pojawia się Leokadia Pawlak, składająca niewiarygodne zeznania i przedstawiająca się jako córka zakonnika. To kryminał oparty na tajemnicach, sprzecznych relacjach i stopniowym odkrywaniu prawdziwej tożsamości bohaterów. Wandzel prowadzi historię bez nadmiernej brutalności, skupiając się przede wszystkim na zagadce i kolejnych zwrotach akcji.
Komisarz Andrzej Papaj – bardziej rozbudowane śledztwa
Czytelnicy szukający dłuższych i bardziej wielowątkowych historii mogą zainteresować się serią z komisarzem Andrzejem Papajem.
Pierwszy tom, „Dotrzeć do prawdy”, rozpoczyna się podczas remontu przedwojennego budynku we Wrocławiu. Robotnicy znajdują ludzki szkielet, początkowo uznany za pozostałość z czasów II wojny światowej. Badania wykazują jednak, że mężczyzna zginął znacznie później. Policjanci muszą ustalić, kto w 1985 roku zamordował kaprala Milicji Obywatelskiej i ukrył jego ciało.
W drugim tomie, „Uciec od prawdy”, ofiarą morderstwa zostaje popularny autor kryminałów Stefan Król. Śledczy odkrywają zarzuty o plagiat, groźby oraz skomplikowane relacje w życiu prywatnym pisarza. Lista osób, które mogły życzyć mu śmierci, szybko zaczyna się wydłużać.
Cykl z Papajem wyraźnie różni się od krótszych przygód Oczki. Śledztwa są obszerniejsze, obejmują więcej postaci i pozwalają autorowi dokładniej rozwijać zarówno policyjne tropy, jak i historie podejrzanych.
Róża Wielopolska – prywatna detektywka z talentem do kłopotów
Jeszcze inny klimat ma seria o Róży Wielopolskiej. Jej bohaterka jest prywatną detektywką zajmującą się głównie obserwowaniem niewiernych małżonków. W „Czystym złu” przypadkowo trafia jednak w sam środek znacznie groźniejszej intrygi, w którą zamieszani są gangster, tajemnicza kobieta z jamnikiem, kardiolożka i policja. Kontynuacją pierwszego tomu jest „Święte zło”. Obie części łączą kryminał z sensacją i lżejszym humorem. Interpretuje je Filip Kosior.
Róża jest bohaterką bardziej swobodną niż policyjni śledczy Wandzla. Nie ograniczają jej służbowe procedury, dlatego jej przygody mają bardziej awanturniczy charakter. To dobry wybór na początek dla osób, które lubią zagadki, ale nie szukają bardzo mrocznej ani brutalnej historii.
FAQ
Jakie nagrody otrzymał Tomasz Wandzel?
W 2010 roku zdobył pierwsze miejsce w ogólnopolskim konkursie na reportaż prasowy im. Macieja Szumowskiego. Jego debiutancki „Dom w chmurach” został również nagrodzony w konkursie na powieść współczesną.
Dlaczego miasto Prabuty tak często pojawiają się w jego twórczości?
Wandzel mieszka w Prabutach od 2004 roku i czerpie inspiracje z lokalnego otoczenia. Miasto jest dla niego nie tylko miejscem akcji, ale także przestrzenią opowieści o powrotach, pamięci i życiu poza wielkimi ośrodkami.
Czy Wandzel pisze wyłącznie kryminały?
Dorobku Tomasza Wandzla nie da się zamknąć w jednej kategorii. Czytelnicy kojarzący go wyłącznie z komisarzem Oczko mogą być zaskoczeni, jak duża część jego twórczości dotyczy pamięci, powrotów i wpływu przeszłości na teraźniejszość.
Mogą Cię zainteresować:
