Gdzie Krasnoludki spędzają zimę, a gdzie pozostałe pory roku? Jak im się powodziło w czasach przedchrześcijańskich, a jak obecnie? Dowiecie się zarówno tego, jak i wielu innych rzeczy, czytając o przygodach pewnej Marysi gęsiarki (to znaczy dziewczynki, która pasła gęsi w odpłatę za swoje utrzymanie, ponieważ kiedyś dzieci od najmłodszych lat musiały pracować).
Baśń Marii Konopnickiej „O krasnoludkach i sierotce Marysi” składa się z wielu wątków i opowiada historię nie tylko tych bohaterów, którzy zostali wymienieni w tytule. A więc spośród krasnoludków poznacie bliżej kilka znakomitych postaci, oprócz samego króla Błystka, przede wszystkim kronikarza Koszałka Opałka i łakomczucha Podziomka. Obaj zresztą przejdą w trakcie przedstawionych tu przygód głęboką przemianę charakteru.
Z losami Marysi sierotki związane są ściśle dzieje lisa Sadełko — osobistości może niezbyt cnotliwej, ale niezwykle interesującej. Z powodu nieszczęścia, które sprowadził Sadełko na Marysię, razem z nią powędrują czytelnicy do królowej Tatry, miłosiernej i potężnej władczyni sił natury.
Do tego czeka Was jeszcze spotkanie z bardzo nadętą żabą Półpankiem, bohaterskim chomikiem i bardzo skromnym mistrzem Sarabandą. Rozejrzycie się po najbiedniejszej we wsi chacie chłopa Skrobka, wdowca z dwoma synami. I on również przejdzie głęboką przemianę. Można powiedzieć, że to Krasnoludki przyniosły mu szczęście. Ale też, nieświadomie słuchając ich podszeptów, niemało się sam napracował, by odmienić życie swoje i swoich dzieci.
Wydana po raz pierwszy w 1895 roku na Boże Narodzenie (z datą 1896) baśń „O krasnoludkach i sierotce Marysi” Marii Konopnickiej to wielowątkowa, napisana pięknym, literackim językiem opowieść przeplatana licznymi fragmentami wierszowanymi. Obok wątków i motywów baśniowych autorka wplotła w fabułę z jednej strony garść polskich legend, z drugiej zaś realistyczny, choć poetycko przedstawiony, obraz życia chłopów na wsi polskiej w XIX wieku. Utwór Konopnickiej, jako lektura uczniów szkół podstawowych, został szczególnie uważnie opracowany, przede wszystkim opatrzony przypisami i referencjami, aby ułatwić młodym czytelnikom odbiór.
