„Drömmen om Österlandet” („Marzenie o Oriencie” w polskim przekładzie Justyny Czechowskiej) to powieść szwedzkiej pisarki, Sophie Elkan, opublikowana w 1901 r. Inspiracją dla tego dzieła była podróż autorki, podjęta wspólnie z jej przyjaciółką Selmą Lagerlöf, na Wschód. Książka opowiada o niemożliwej miłości pomiędzy ludźmi wywodzącymi się z odmiennych kultur i o podróżach, które miałyby zbliżyć do siebie parę głównych bohaterów — Egipcjanina Saida i Szwedkę Stinę — dając im szansę na wzajemne poznanie swoich korzeni i przezwyciężenie różnic mentalnych oraz cywilizacyjnych. Czy tej dwójce uda się uciec od stereotypów i zrealizować „marzenie o Oriencie” — tak odmienne dla każdego z nich?
Akcja powieści toczy się w Egipcie, Londynie i szwedzkiej szkole slojdu (oryginalna szwedzka metoda nauczania rękodzieła) w Nääs, w końcówce XIX stulecia. Egipski nauczyciel, Said ben Ali, wyrusza do Europy, by nauczyć się tego, co pomoże mu w pokojowy sposób wyzwolić Egipt spod władzy Anglików. W trakcie tej edukacyjnej wędrówki trafia do słynnej szwedzkiej szkoły rzemieślniczej w Nääs. Tutaj poznaje Stinę Brenner, młodą Szwedkę pochodzącą z zamożnej rodziny, która jest osobą wyjątkowo otwartą i ciekawą innych kultur. Mimo oporów natury obyczajowej ze strony Egipcjanina (głównie w kwestii towarzystwa kobiet) oboje szybko się zaprzyjaźniają, spędzając czas na pracy w warsztatach i długich rozmowach. Stina planuje podróż do Egiptu ze swą rodziną, a Said staje się jej przewodnikiem po drogach marzeń. Oboje zbliżają się do siebie coraz bardziej i ostatecznie zakochany Said prosi dziewczynę, by za niego wyszła — ta jednak odmawia. Po zakończeniu kursu młody nauczyciel wraca do swojego kraju, gdzie jakiś czas potem przybywa Stina ze swymi krewnymi, by odbyć długą podróż po Nilu, w trakcie której poznają odmienną kulturę i podziwiają egipskie zabytki. Po powrocie do Kairu następuje upragnione przez Stinę spotkanie z Saidem. Czy teraz, gdy rozumie lepiej jego świat, Szwedka zgodzi się zostać żoną Egipcjanina?
Powieść Sophie Elkan, poza intrygującym wątkiem fabularnym, pełna jest refleksji natury obyczajowej, etycznej, antropologicznej, a nawet politycznej. W tle głównych wydarzeń przewijają się wątki kolonializmu i pączkującego feminizmu. Szwedzka pisarka świadoma jest różnic kulturowych; stara się je objaśniać i łagodzić, czyniąc swych bohaterów postaciami swoistego „dialogu o Inności”— Autorka jest także wyraźnie zafascynowana odmiennością i pięknem Orientu — w powieści widoczne są liczne reminiscencje z jej podróży na Wschód. Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że mimo szczerych chęci i zaangażowania próby porozumienia międzykulturowego nie zostają zwieńczone sukcesem, a poziom rozumienia Innego nie jest w tej książce dostatecznie pogłębiony. Tekst nie jest całkowicie wolny od pewnych uproszczonych konstatacji — pamiętajmy jednak, że wymaganie od XIX-wiecznej pisarki pełniejszego, przyjętego dzisiaj wglądu byłoby życzeniem dość anachronicznym. Należy zaznaczyć, że są to zaledwie początki nowej epoki, pierwociny innego myślenia o obcości, czasy raczkującej antropologii kultury i rodzącego się dopiero świadomego, uważnego spojrzenia na Innego. Dlatego, wybaczając autorce niedostateczne może pogłębienie problemu, zachęcamy czytelników do lektury „Marzenia o Oriencie” jako jednego z pierwszych świadectw zmian cywilizacyjnych charakteryzujących dzisiaj nasz poszerzony geograficznie i mentalnie świat.
Powieść zawiera także elementy osobiste, nawiązując — nie zawsze wprost — do biografii Sophie Elkan. Nie tylko orientalna podróż pisarki jest tego przykładem. Założycielem słynnej i naprawdę istniejącej szkoły slojdu w Nääs był bardzo bliski krewny autorki — August Abrahamson, a do rozwoju tej instytucji znacząco przyczynił się brat pisarki, Otto Salomon.
Tekst autorstwa Sophie Elkan ukazuje się po raz pierwszy w polskim przekładzie, a tłumaczką jest Justyna Czechowska.
