Jedna podejrzana śmierć uruchamia serię wydarzeń prowadzących z Głogowa do Drezna, Rawicza i najciemniejszych zakamarków dolnośląskiego półświatka. Rita Lewandowska nie wierzy w wygodne rozwiązania, dlatego rozpoczyna nieoficjalne śledztwo, które szybko staje się jej osobistą obsesją. Cykl Roberta Ostaszewskiego liczy obecnie sześć tomów i najlepiej poznawać go zgodnie z kolejnością wydania. Wszystkie części ukazały się również jako audiobooki w interpretacji Mariusza Bonaszewskiego.
Czego dowiesz się z artykułu?
- W jakiej kolejności czytać cykl o Ricie Lewandowskiej;
- kim jest główna bohaterka serii;
- od jakiej zbrodni rozpoczyna się jej nieoficjalne dochodzenie;
- jak kolejne sprawy łączą się z działalnością tajemniczej organizacji;
- dlaczego nie warto zaczynać od późniejszych tomów;
- kto czyta audiobooki z serii;
- gdzie posłuchać wszystkich części.
Kim jest Rita Lewandowska?
Rita Lewandowska jest policjantką po przejściach, która od niedawna pracuje w głogowskiej komendzie. Nie należy do bohaterek, które zawsze postępują zgodnie z procedurami, bezbłędnie odczytują każdy trop i zachowują emocjonalny dystans. Ma własny bagaż doświadczeń, podejmuje ryzykowne decyzje i potrafi zakwestionować oficjalną wersję wydarzeń nawet wtedy, gdy oznacza to konflikt z przełożonymi.
Pierwsza sprawa, z którą spotyka ją czytelnik, dotyczy zamordowanej Roksany Zawiały. Policja szybko znajduje mężczyznę przyznającego się do zabójstwa, ale Rita nie wierzy, że zagadka została rozwiązana. Rozpoczyna prywatne dochodzenie, nie zdając sobie jeszcze sprawy, że będzie ono powracać w kolejnych częściach i stopniowo obejmie znacznie większą sieć przestępczych powiązań.
Głogów jako mroczne centrum kryminalnej opowieści
Robert Ostaszewski nie umieszcza akcji w anonimowym wielkim mieście. Głogów jest jednym z najważniejszych elementów serii – miejscem, w którym codzienne osiedla, ronda, parki i policyjne korytarze stają się scenerią brutalnych zbrodni.
Pierwsze zwłoki zostają odnalezione w zaroślach pośrodku największego ronda w mieście. W następnych tomach akcja przenosi się między innymi na Osiedle Kopernika i do parku linowego. Znane, publiczne przestrzenie tracą swoją zwyczajność i zaczynają budzić niepokój.
Historia wykracza również poza granice Głogowa. Tropy prowadzą do Drezna, Rawicza i Gubina, dzięki czemu śledztwo nabiera szerszego, ponadregionalnego charakteru. Mimo to właśnie Głogów pozostaje jego centrum – miastem, do którego wracają konsekwencje wszystkich decyzji Rity.
Czy cykl o podkomisarzu Ricie Lewandowskiej trzeba czytać po kolei?
Każdy tom cyklu o Ricie Lewandowskiej zawiera nowe przestępstwo i kolejny etap policyjnej pracy, ale główne wątki są ze sobą mocno połączone. Sprawa śmierci Roksany Zawiały nie kończy się wraz z pierwszą książką. Powraca w następnych częściach, prowadząc Ritę do ludzi związanych z przestępczym podziemiem.
Kolejne tomy rozwijają też relację policjantki z Borutą – byłym bossem głogowskiej mafii – oraz przedstawiają działalność organizacji nazywanej Nieuchwytnymi. Zmienia się również sytuacja zawodowa i osobista bohaterki. Rozpoczęcie od trzeciej czy piątej części oznaczałoby poznanie istotnych konsekwencji wcześniejszych wydarzeń bez zrozumienia ich przyczyn.
Najlepsza kolejność jest więc bardzo prosta: od „Sarenki z ronda” do „Płać i płacz”, zgodnie z numeracją tomów.
Tom 1: „Sarenka z ronda”
Historia rozpoczyna się od obrazu, który trudno wyrzucić z pamięci. W zaroślach pośrodku głogowskiego ronda zostają znalezione nagie zwłoki młodej kobiety – Roksany Zawiały.
Policja szybko zatrzymuje mężczyznę, który przyznaje się do zabójstwa. Sprawa mogłaby zostać zamknięta, jednak Rita zauważa elementy, które nie pasują do pozornie prostego rozwiązania. Nie wierzy w winę podejrzanego i na własną rękę zaczyna sprawdzać przeszłość ofiary.
Śledztwo prowadzi ją do Drezna, gdzie pracowała Roksana. To pierwszy moment, w którym Rita przekracza granicę między obowiązkami służbowymi a prywatnym dochodzeniem. Trafia na niebezpiecznych ludzi i przekonuje się, że dociekanie prawdy może mieć tragiczne konsekwencje.
„Sarenka z ronda” przedstawia najważniejsze cechy bohaterki: nieufność wobec zbyt łatwych odpowiedzi, upór oraz gotowość do ryzykowania, gdy oficjalne postępowanie wydaje się błędne. To obowiązkowy początek cyklu, ponieważ wszystkie późniejsze tomy odwołują się do sprawy Roksany.
Tom 2: „Bijatyki”
Drugi tom rozpoczyna się od śmiertelnego pobicia młodego mężczyzny na głogowskim Osiedlu Kopernika. Damian mógł paść ofiarą przypadkowego napadu. Możliwe jest również, że ktoś chciał ukarać go za kontakty z nastoletnimi dziewczynami.
Rita nie traktuje jednak tej śmierci jako odrębnego zdarzenia. Damian znał Roksanę Zawiałę, dlatego policjantka zaczyna podejrzewać, że nowa zbrodnia ma związek z nierozwiązaną sprawą z pierwszego tomu.
Bohaterka nadal zmaga się z następstwami wydarzeń pod Dreznem. Mimo to ponownie podejmuje nieoficjalne działania, a trop prowadzi ją tym razem do Rawicza i miejscowego środowiska przestępczego.
„Bijatyki” wyraźnie pokazują konstrukcję całego cyklu. Kolejne zbrodnie nie zastępują głównej zagadki, lecz odsłaniają jej następne warstwy. Śmierć Damiana komplikuje sprawę Roksany i sugeruje, że za wydarzeniami może stać ktoś znacznie potężniejszy niż pojedynczy sprawca.
Tom 3: „Niezwyczajne ukrzyżowanie”
W trzeciej części zagrożenie dociera bezpośrednio do Rity. Jej dom zostaje ostrzelany, co trudno uznać za przypadek. Ktoś wie o nieoficjalnym dochodzeniu policjantki i najwyraźniej chce zmusić ją do wycofania się.
Napięcie dodatkowo rośnie, gdy w głogowskim parku linowym odnalezione zostają ukrzyżowane zwłoki miejscowego dilera narkotyków. Sposób pozostawienia ciała sprawia, że zbrodnia wygląda jak brutalny komunikat.
Policja może interpretować kolejne wydarzenia jako element wojny gangów, ale Rita dostrzega większy wzór. Zaczyna podejrzewać, że trafiła na ślad tajemniczej organizacji przestępczej próbującej zdobyć wpływy na Dolnym Śląsku.
Ważną postacią staje się Boruta, były szef głogowskiej mafii i znajomy ojca Rity. Jego wiedza może pomóc policjantce, ale współpraca z człowiekiem o takiej przeszłości oznacza wejście na bardzo grząski grunt.
Tom 4: „Nie tykaj czarta”
Sytuacja w Głogowie staje się coraz bardziej niebezpieczna. Ktoś przeprowadza zamach na Borutę, który po wydarzeniach z wcześniejszego tomu znika. Policja uważa, że w mieście trwa wojna gangów.
Rita i jej policyjny partner Jacek Parzyszek próbują odnaleźć byłego mafijnego bossa. Jednocześnie chcą domknąć sprawę śmiertelnego pobicia Damiana z drugiego tomu.
Śledczy zatrzymują gangstera z Rawicza, którego Rita podejrzewa o związek zarówno ze śmiercią Damiana, jak i zabójstwem Roksany. Mężczyzna nie chce jednak zeznawać, a zanim może ujawnić przydatne informacje, ginie podczas zamachu na policyjny konwój.
Każda osoba mogąca pomóc w wyjaśnieniu sprawy zostaje zastraszona, uciszona albo znika. Rita zyskuje coraz mocniejsze przekonanie, że nie mierzy się ze zwykłą grupą przestępczą, lecz z organizacją potrafiącą działać poza zasięgiem tradycyjnych metod policyjnych.
Tom 5: „Czarna dziura”
Piąta część rozpoczyna się od zaginięcia młodej kobiety z Gubina, która – podobnie jak Roksana – pracowała w Dreźnie. Dla Rity jest to sygnał, że sprawa rozpoczęta na głogowskim rondzie nadal trwa.
Policjantka rozpoczyna poszukiwania razem z Borutą. Ich relacja jest nietypowa i niebezpieczna: przedstawicielka prawa korzysta z pomocy człowieka doskonale znającego zasady przestępczego świata. Oboje mają jednak dostęp do innych informacji, a odnalezienie zaginionej może wymagać przekroczenia granic, których oficjalne śledztwo nie jest w stanie przekroczyć.
W tym tomie pojawia się nazwa Nieuchwytni. Rita określa w ten sposób tajemniczą organizację, która może odpowiadać za serię powiązanych przestępstw. Aby uratować kobietę i dotrzeć do prawdy o Roksanie, musi znaleźć choć jedną osobę działającą w jej strukturach.
Na karcie audiobooka tytuł brzmi „Czarna dziura. Komisarz Rita Lewandowska”, ale książka pozostaje piątym tomem tej samej historii i nie powinna być traktowana jako początek osobnej serii.
Tom 6: „Płać i płacz”
Szósty tom prowadzi wieloczęściowe dochodzenie do jego najbardziej ryzykownego etapu. Rita i Boruta trafiają na ślad jednego z ludzi pracujących dla Nieuchwytnych.
Policjantka liczy, że schwytanie przestępcy pozwoli wyjaśnić zbrodnie, które wstrząsnęły Głogowem. Najważniejsza nadal pozostaje dla niej sprawa Roksany Zawiały – pierwszej ofiary, od której rozpoczęła się cała historia.
Rita i Boruta przygotowują zasadzkę. Bohaterka ma świadomość, że działa poza bezpiecznymi granicami policyjnych procedur. Niepowodzenie może kosztować ją karierę i wolność, a w najgorszym przypadku również życie.
„Płać i płacz” nie jest kolejną niezależną sprawą. To kulminacyjny etap wątku rozwijanego od „Sarenki z ronda”. Czytelnik rozpoczynający cykl od tej części poznałby nie tylko rezultaty wcześniejszych śledztw, ale również zmienione relacje między najważniejszymi postaciami.
Czy tomy z cyklu o Ricie Lewandowskiej łączą się ze sobą?
Najważniejszą osią serii jest prywatne dochodzenie Rity w sprawie Roksany Zawiały. Choć w kolejnych częściach pojawiają się nowe ofiary, pobicia, zaginięcia i mafijne zamachy, wszystkie te wydarzenia stopniowo układają się w większy obraz.
Drugim stałym elementem jest konflikt między oficjalnym śledztwem a przekonaniami bohaterki. Rita nie zawsze może udowodnić swoje podejrzenia, dlatego zaczyna działać poza procedurami. Każdy taki krok przybliża ją do prawdy, ale jednocześnie utrudnia powrót do normalnej pracy.
Znaczenia nabiera też jej współpraca z Borutą. Były gangster zna ludzi, mechanizmy i zasady, o których policja zwykle dowiaduje się zbyt późno. Nie jest jednak neutralnym informatorem. Ma własną przeszłość, interesy oraz powody, by angażować się w sprawę.
W rezultacie cykl łączy kryminał policyjny z opowieścią o obsesji. Rita nie prowadzi już tylko jednego dochodzenia – próbuje zrozumieć system, który wpływa na kolejne zbrodnie i potrafi eliminować osoby zagrażające jego działalności.
W Audiotece cały cykl czyta Mariusz Bonaszewski.
Dlaczego Rita Lewandowska nie jest typową bohaterką kryminału?
Rita nie zostaje przedstawiona jako niezwyciężona policjantka zawsze wyprzedzająca sprawców o kilka kroków. Popełnia błędy, odczuwa skutki wcześniejszych wydarzeń i nie zawsze potrafi oddzielić obowiązki zawodowe od osobistego zaangażowania.
Jej największą siłą jest nieustępliwość, ale ta sama cecha staje się źródłem problemów. Bohaterka nie umie zostawić sprawy, jeśli nie wierzy w oficjalne rozwiązanie. Zamiast zaakceptować wygodną odpowiedź, wchodzi w układy z ludźmi działającymi poza prawem i naraża się organizacji, której możliwości dopiero zaczyna rozumieć.
Robert Ostaszewski i kryminał rozpisany na kilka tomów
Robert Ostaszewski jest autorem kilku cykli kryminalnych. Stworzył między innymi trylogię z podkomisarzem Konradem Rowickim, serię śląską oraz książki o komisarz Renacie Łukowskiej. Napisał również thriller „Oskórowany”, inspirowany autentycznymi wydarzeniami.
W cyklu o podkomisarzu Ricie Lewandowskiej wykorzystuje konstrukcję przypominającą wieloodcinkowy serial. Poszczególne tomy są stosunkowo zwarte, ale razem tworzą większą historię. Każda część kończy pewien etap dochodzenia, jednocześnie pozostawiając pytania prowadzące do kolejnego.
Taki układ sprzyja regularnemu słuchaniu. Zamiast jednej bardzo długiej powieści odbiorca otrzymuje sześć kolejnych odsłon, pomiędzy którymi zmieniają się lokalizacje, podejrzani i bezpośrednie zagrożenia.
FAQ
Ile tomów ma cykl o Ricie Lewandowskiej?
Cykl Roberta Ostaszewskiego liczy obecnie sześć tomów. Pierwszą częścią jest „Sarenka z ronda”, a najnowszą – „Płać i płacz”.
Czy każdy tom opowiada o innej sprawie?
W kolejnych częściach pojawiają się nowe przestępstwa, ale są one związane z głównym dochodzeniem dotyczącym Roksany Zawiały i organizacji nazywanej Nieuchwytnymi. Z tego powodu książki najlepiej poznawać po kolei.
Czy można zacząć od „Czarnej dziury”?
Nie jest to zalecane. „Czarna dziura” jest piątym tomem i rozwija wątki rozpoczęte już w „Sarence z ronda”. Bez znajomości wcześniejszych książek trudniej zrozumieć relację Rity z Borutą i znaczenie Nieuchwytnych.
Czy wszystkie audiobooki czyta ten sam lektor?
Tak. Wszystkie dotychczasowe tomy cyklu zostały przeczytane przez Mariusza Bonaszewskiego, dzięki czemu seria zachowuje jednolity styl narracji.
Czy audiobooki o Ricie Lewandowskiej są dostępne w Audioteka Klub?
Na kartach poszczególnych tomów w Audiotece widnieje oznaczenie dostępności w Klubie. Oferta może się jednak zmieniać, dlatego przed rozpoczęciem słuchania warto sprawdzić aktualny status wybranej części.
